Okan Özçelik

Önceki üç sanayi devriminde olduğu gibi, bu dördüncü devrim de yalnız iş dünyasını değil, günlük yaşamı da değiştirecek. Dünyamız ve yaşama biçimimiz sonsuza kadar değişecek; üstelik çoğu kişinin algıladığından daha büyük ölçüde. Bununla birlikte, yapay zekâ ile dünyaya etkisinin boyutlarını kavrayanlar da var. Google, Amazon ve Microsoft gibi teknoloji devlerinin bunlar arasında bulunduğu açık. (Örneğin Google’ın kurucu ortaklarından Sergey Brin, yapay zekâyı, “Yaşamım boyunca tanık olduğum, bilişimdeki en önemli gelişme” olarak tanımlıyor.) Ancak iş dünyasının ötesine bakarsak, günümüz siyasi liderlerinin de yapay zekânın derin etkisine vurgu yaptıklarını görebiliriz. ABD’de Donald Trump yönetiminin yayınladığı bir metinde, “yaşamımızın her alanını iyileştirebilecek yeni teknolojik devrimlerin eşiğindeyiz” deniyordu. (Beyaz Saray, Obama zamanında da yapay zekânın stratejik önemine vurgu yapan raporlar yayınlamıştır.) Rusya devlet başkanı Putin, yapay zekâyı “yalnız Rusya’nın değil,...

Zaman içinde balık stoku azaldığından, ticari balıkçılığın, balığın yerini saptama konusunda kendini geliştirmesi gerekiyordu; öyle de yaptılar. Modern orkinos tekneleri uydu tarama yöntemlerini kullanarak, orkinos sürülerinin yerini tam olarak tespit ediyor. Ve olması gerekenden küçük bir balık yakaladıklarında, yüzgecine küçük bir takip çipi yerleştirdikten sonra onu yeniden denize bırakıyorlar. Orkinoslar sürü halinde dolaşır, içlerinden birini takip edebilirseniz, koca bir sürünün yerini saptayabilirsiniz. Bu teknolojiyi kullanarak en iyi avı gerçekleştirmek her zamankinden daha kolay hale geldi. Teknelerde ayrıca suyun altındaki balık sürüsünün yoğunluğunu ölçebilen sonarlar da bulunuyor. Sonunda balıkçılar ağ ya da oltalarını, tekne balık yoğunluğunun en yüksek olduğu en iyi noktaya geldiğinde atıyorlar; böylece mümkün olabilecek en fazla sayıda balığı yakalayabiliyorlar. ... Beş yüz yıl öncesinin balıkçıları bugün sektörü görseler, tanıyamazlar. Teknoloji orkinos avcılığını d...

Birkaç on yıl önce insanlar ilk televizyonlarını almıştı. O televizyonlar siyah beyazdı. Kareler donuktu. Müşteriler bununla epey zaman idare ettiler. Renkli televizyonlar piyasaya sürüldü. İnsanlar büyük bir heyecanla televizyonlarını değiştirmeye başladılar. İnsanlar gelecekte nasıl bir televizyonla karşılaşacaklarını hayal etmekte zorlanıyorlar. Çeşitli fikirler akla geliyordur. Şu şaşırtıcı durumla da karşılaşılabilir. Muhtemelen artık televizyon seyretmek için sürekli ışığa bakmaya gerek kalmayacak. Işık yaymayan ekranlı televizyonlar piyasaya girmeye başlayacak. İnsanlar sanki büyük bir tabloya bakar gibi video, televizyon izleyecekler. Gayet konforlu. E-Mürekkep ekranların piyasası oldukça dar. Bunun nedeni yeni bir teknoloji olması. Dolayısıyla yetenekleri henüz sınırlı. Hep böyle kalmayacak. Bu ekranlar siyah beyazdı. Artık renklendi bile. 4096 renk gösterebiliyor. Oysa tüplü renkli televizyonlar sadece 512 renk gösterebiliyordu. Ve insanlara yıllarca yetti. E-Mürekkep ekran...

Dr. Ben Goertzel, insan düzeyinde ve ötesinde genel bilişsel yeteneğe sahip düşünen makineler yaratmaya yönelik bir yapay zeka alt alanı olan Yapay Genel Zeka konusunda dünyanın önde gelen uzmanlarından biridir. Ayrıca 2019'un başlarına kadar Hanson Robotics'in Baş Bilim İnsanı olarak görev yapmış ve robot Sophia'nın yazılımını hazırlamıştır. Kısaltmalar: YZ: Yapay Zeka YGZ: Eğitildiği bir konuyu değil, insan gibi genel bir anlama kapasitesi olan Yapay Genel Zeka. Bilinçli Yapay Zeka BDM: Büyük Dil Modeli. Konuşmayı anlayabilen yapay zeka Future of Life Enstitüsü, GPT-5 ve benzeri Büyük Dil Modellerinin (BDM'ler) gelişimini durdurmak için bir dilekçe yayınladı. Endişeleri anlaşılabilir, ancak çok abartıldıklarına inanıyorum. 2005 yılında YGZ terimini tanıttığımdan beri Yapay Genel Zekanın ortaya çıkışıyla ilgili benzer korkuların ara sıra dile getirildiğini duydum, ancak birkaç nedenden dolayı mevcut durumda bir ara vermenin çok yanlış bir hareket olacağını düş...

İnsanlar öğrenmek istediği bir bilgiye ulaşmak için ne yaparlar: Google'a anahtar kelimeleri yazarlar. Bir sürü site çıkar. Kullanıcılar bu siteleri gözden geçirirler. Yani ulaşmak istedikleri bilgiyi bulmak için araştırma yaparlar. Eskiden kütüphanede araştırma yapmak kadar zahmetli olmasa da yine de yorucu bir iştir. Peki şöyle olsa nasıl olurdu: Kullanıcı öğrenmek istediği bilgiyi soruyor. Cevabı önünde hazır oluyor. Ulaşmak istediği bilgiye nokta atışı ulaşabiliyor. Araştırma yapmasına gerek yok. Siteleri karıştırmasına gerek yok. Kullanıcı, örneğin bir yemek tarifini isteyebilir. Tarif tane tane anlatılır. Ya da mesela iki teknoloji arasındaki farkı sorabilir. Ve farkları, kullanıcıya açık şekilde anlatılır. Bir ürünün hangi sitelerde satıldığının cevabı alınabilir. Evet, çok daha kullanışlı, çok daha az yorucu olurdu. Bu aslında bir süredir mümkün, hayal değil. Kullanıcı, öğrenmek istediği konuyu ChatGPT'ye soruyor. Ve konu, kendisine tane tane anlatılıyor. Bileşim dünya...