Yapay Zeka Turing Testini Geçti! - Teknoloji

Yapay zeka teknolojisinde tarihi bir dönüm noktası yaşandı. OpenAI tarafından geliştirilen GPT-4.5 ve Meta’nın LLaMa-3.1 modelleri, uzun yıllardır yapay zekanın gelişim düzeyini belirlemek için kullanılan Turing Testi’ni başarıyla geçerek insanlardan ayırt edilemez hale geldi. Bu gelişme, yalnızca yapay zekanın teknik kapasitesini değil, aynı zamanda insan-makine etkileşiminde yeni bir dönemin başladığını da işaret ediyor.

Turing Testi Nedir?

İkinci Dünya Savaşı döneminde şifre kırıcı olarak bilinen İngiliz matematikçi Alan Turing, 1950 yılında, bir makinenin zeka seviyesini ölçmek amacıyla “Turing Testi” kavramını geliştirdi. Bu testin temel prensibi, bir insanın, karşısındaki konuşma partnerinin insan mı yoksa makine mi olduğunu ayırt edememesi üzerine kurulu. Eğer bir yapay zeka, insanı kandırabilecek düzeyde iletişim kurabiliyorsa, testten geçmiş sayılır.

Kaliforniya ve San Diego Üniversiteleri’nden Ortak Araştırma

Kaliforniya Üniversitesi (UC) ve San Diego Üniversitesi’nden (UCSD) bilim insanlarının gerçekleştirdiği kapsamlı çalışmada, GPT-4.5 ve LLaMa-3.1 modelleri, Turing Testi’ne tabi tutuldu. Araştırmada, biri üniversite öğrencilerinden diğeri çevrimiçi bir platform olan Prolific’ten alınan toplam 284 katılımcı, rastgele atanmış şekilde beşer dakikalık çevrimiçi sohbetler gerçekleştirdi. Katılımcılara, sohbet partnerlerinin insan mı yoksa yapay zeka mı olduğu söylenmedi.

Sohbetin ardından, katılımcılardan, konuştuğu kişinin insan mı olduğunu değerlendirmeleri istendi. Test sonuçlarına göre, GPT-4.5 modeli %73, LLaMa-3.1 ise %56 oranında insan olarak tanımlandı. Bu oranlar, Turing Testi’nin başarı kriterini karşılayan ilk deneysel veriler olarak kayda geçti.

Zeka Değil, Duygusal Akıcılık

Çalışmaya dair dikkat çekici bir yorum da Psychology Today ve teknoloji düşünce kuruluşu Nosta Lab’dan geldi. Uzmanlar, yapay zekaların testleri yalnızca “zekalarıyla” değil, duygusal akıcılık ve empatik iletişim becerileriyle geçtiğine dikkat çekti. İnsan katılımcıların, mantıksal tutarlılıktan çok, “duygusal ton”, “argo kullanımı” ve “samimi diyaloglar” üzerinden değerlendirme yaptıkları ortaya kondu.

Gerçekten İnsan Gibi mi?

Her ne kadar GPT-4.5 ve LLaMa-3.1 modelleri Turing Testi’ni geçmeyi başarmış olsa da, uzmanlar bu modellerin hala gerçek bir “anlama” kapasitesine sahip olmadığını vurguluyor. Yapay zekalar, insan gibi konuşabiliyor ancak bilinç, sezgi ve etik karar verme gibi bilişsel yetkinliklerden yoksun.

Yeni Testlere İhtiyaç Var

Turing Testi’nin geçilmesi, yapay zekanın evriminde önemli bir kilometre taşı olsa da, bu tür sistemlerin insan benzeri etkileşim kurabilmesi, onların gerçekten “insan gibi” düşündüğü anlamına gelmiyor. Bu nedenle, bilim insanları artık yapay zekayı ölçmek için yeni test ve kriterlerin geliştirilmesi gerektiğini ifade ediyor.

Makale: Yapay Zeka Turing Testini Geçti - TRAI

Yapay Zeka artık Turing Testi’ni geçebiliyor. Yine de Yapay Zeka düşünebiliyor demek için hâlâ erken. Sadece insanın vereceği cevapları taklit ediyor. Hâlâ bir iç ses ya da iç yazı hissetmiyor. Bir konuda ne cevap vereceğini kendi içinde tartışmıyor. Vereceği cevabı otomatik olarak oluşturuyor. Evet, düşünmüyor. Buna rağmen Turing Testi’ni geçebiliyor. Bunun anlamı Turing Testi’nin geçerliliğini artık kaybetmiş olmasıdır. Artık daha güçlü testlere ihtiyaç var.

İnsanlığın Üretebildiği Tüm Bilgiye Ulaşmak - Teknoloji

"Yapay Zeka Birkaç Seneye Kalmaz İnsanlığın Üretebildiği Tüm Bilgiye Ulaşmış Olacak

İnsanlığın, Genel Yapay Zekayı aşabilme yöntemi artık sadece “Anlam Yaratma”. Bunun eğitimini oluşturmamız gerek.

Hakim kültürümüzde en önemli başarılı insan hasletleri olarak görülen ‘çalışkan’ ve ‘zeki olmak’ özellikleri artık makinalar tarafından aşıldı.

‘Yaşam için insan olmak’ özellikleri, iyilik ve yaratıcılık artık çalışkanlık ve zeki olmanın üzerine eklemlenecek."

Böyle düşünüyor beyin cerrahı Türker Kılıç.

İnsanlığın üretebildiği tüm bilgi büyük ölçüde internete yayılmış durumda. Yapay Zeka internetten öğreniyor. Tüm bu bilgi, bir insanın öğrenebileceğinden çok daha fazladır. Ama Yapay Zeka tüm bu bilgiyi aklında tutarak düşünüyor olacak. Bir insanın yapabileceğinden daha fazla bilgi parçacığı arasındaki ilişkiyi fark edip birbirine bağlayabilecek. Böylece daha iyi çıkarsamalar yapabilecek. Yani Genel Yapay Zeka aslında insandan daha yaratıcı da olabilir. Belki de yakın gelecekte insanın bir şeyler yaratmak için düşünmesi de anlamını kaybedebilir. Çünkü kendisi yerine daha iyi düşünebilen Genel Yapay Zekalar var olmuş olacak!

Yeni Kişisel Asistanlar – Teknoloji

“Yazılımı bugün hâlâ Paul Allen'la Microsoft'u kurduğumuz zamanki kadar seviyorum. Ancak, o zamandan bu yana geçen on yıllarda çok fazla gelişme göstermiş olsa da, yazılım birçok açıdan hala oldukça aptaldır.
Bilgisayarda herhangi bir görevi gerçekleştirmek için cihazınıza hangi uygulamayı kullanacağınızı söylemeniz gerekir. Bir iş teklifi taslağı hazırlamak için Microsoft Word ve Google Dokümanlar'ı kullanabilirsiniz, ancak bunlar e-posta göndermenize, selfie paylaşmanıza, verileri analiz etmenize, parti planlamanıza veya sinema bileti satın almanıza yardımcı olamaz.”

“Önümüzdeki beş yıl içinde bu tamamen değişecek. Farklı görevler için farklı uygulamalar kullanmanıza gerek kalmayacak. Cihazınıza günlük dilde ne yapmak istediğinizi söylemeniz yeterlidir. Yazılım, onunla ne kadar bilgi paylaşmayı seçtiğinize bağlı olarak kişisel olarak yanıt verebilecektir çünkü yaşamınıza dair zengin bir anlayışa sahip olacaktır. Yakın gelecekte çevrimiçi olan herkes, günümüz teknolojisinin çok ötesinde yapay zekayla desteklenen bir kişisel asistana sahip olabilecek.”

“Doğal dile yanıt veren ve kullanıcının bilgisine dayalı olarak birçok farklı görevi yerine getirebilen bu tür yazılımlara temsilci denir. Yaklaşık 30 yıldır temsilciler hakkında düşünüyorum ve 1995 tarihli The Road Ahead adlı kitabımda onlar hakkında yazdım, ancak yapay zekadaki gelişmeler sayesinde ancak yakın zamanda uygulanabilir hale geldiler.”

(Not: Temsilci tanımı, işlerinizi bir ölçüde yapan kişisel asistanı çağrıştırmaktadır.)

“Temsilciler yalnızca herkesin bilgisayarlarla etkileşim kurma biçimini değiştirmeyecek. Ayrıca yazılım endüstrisini alt üst edecekler ve komut yazmaktan simgelere dokunmaya başladığımızdan bu yana bilişimde en büyük devrimi gerçekleştirecekler.”

“Temsilcilerin getireceği dramatik değişimi görmek için onları bugün mevcut olan yapay zeka araçlarıyla karşılaştıralım. Bunların çoğu botlardır. Bunlar tek bir uygulamayla sınırlıdır ve genellikle yalnızca belirli bir kelime yazdığınızda veya yardım istediğinizde devreye girerler. Çünkü onları bir defadan diğerine nasıl kullandığınızı hatırlamazlar, iyileşmezler veya tercihlerinizi öğrenmezler. Clippy bir temsilci değil, bir bottu.

Temsilciler daha akıllıdır. Proaktiftirler; siz istemeden önce önerilerde bulunabilirler. Uygulamalardaki görevleri yerine getirirler. Zamanla gelişirler çünkü faaliyetlerinizi hatırlarlar ve davranışlarınızdaki niyet ve kalıpları tanırlar. Bu bilgilere dayanarak, ihtiyacınız olduğunu düşündükleri şeyi sağlamayı teklif ediyorlar, ancak nihai kararları her zaman siz vereceksiniz.”

“Bir gezi planlamak istediğinizi düşünün. Bir seyahat botu bütçenize uygun otelleri belirleyecektir. Bir temsilci yılın hangi zamanında seyahat edeceğinizi bilecek ve her zaman yeni bir varış noktası deneyip denemediğiniz veya aynı yere tekrar tekrar dönmeyi isteyip istemediğiniz hakkındaki bilgisine dayanarak konumlar önerebilecektir. Sorulduğunda ilgi alanlarınıza ve macera eğiliminize göre yapılacak şeyler önerecek ve keyif alacağınız restoran türlerinde rezervasyon yaptıracaktır. Bugün bu tür son derece kişiselleştirilmiş bir planlama istiyorsanız, bir seyahat acentesine ödeme yapmanız ve onlara ne istediğinizi anlatmaya zaman ayırmanız gerekir.”

“Yapay zeka temsilcilerinin en heyecan verici etkisi, bugün çoğu insan için çok pahalı olan hizmetleri demokratikleştirme biçimidir. Özellikle dört alanda büyük etkileri olacak: Sağlık, eğitim, üretkenlik, eğlence ve alışveriş.”
(Yapay zeka asistan hizmetleri gerçek insanların hizmetlerinden çok daha ucuz olacaktır.)

“Gerçek değişim, temsilcilerin hastalara temel triyaj yapmalarına, sağlık sorunlarıyla nasıl başa çıkacakları konusunda tavsiye almalarına ve tedaviye ihtiyaç duyup duymadıklarına karar vermelerine yardımcı olduğunda gerçekleşecek. Bu temsilciler aynı zamanda sağlık çalışanlarının karar vermesine ve daha üretken olmasına da yardımcı olacak. (Glass Health gibi uygulamalar zaten hasta özetini analiz edebiliyor ve doktorun dikkate alması gereken teşhisleri önerebiliyor.) Hastalara ve sağlık çalışanlarına yardım etmek, pek çoğunun hiç doktora gidemediği fakir ülkelerdeki insanlar için özellikle faydalı olacak.”

“Bu klinisyen-acentelerin ortaya çıkması diğerlerinden daha yavaş olacaktır çünkü işleri doğru yapmak bir ölüm kalım meselesidir. İnsanların, mükemmel olmasalar ve hata yapacak olsalar bile, sağlık temsilcilerinin genel olarak faydalı olduğuna dair kanıtları görmeleri gerekecek. Elbette insanlar da hata yapar ve tıbbi bakıma erişememek de bir sorundur.”

“Akıl sağlığı konusunda iyi eğitimli yapay zeka temsilcileri, terapiyi çok daha uygun fiyatlı ve kolay ulaşılabilir hale getirecek. Wysa ve Youper buradaki ilk sohbet robotlarından ikisi. Ancak temsilciler çok daha derinlere inecek. Bir akıl sağlığı uzmanıyla yeterli bilgiyi paylaşmayı seçerseniz, o kişi yaşam geçmişinizi ve ilişkilerinizi anlayacaktır. İhtiyacınız olduğunda yanınızda olacak ve asla sabırsızlanmayacak. Hatta izniniz doğrultusunda akıllı saatiniz aracılığıyla terapiye verdiğiniz fiziksel tepkileri bile izleyebilir (örneğin, patronunuzla bir sorun hakkında konuşurken kalbinizin çarpmaya başlaması gibi) ve ne zaman bir insan terapiste başvurmanız gerektiğini önerebilir.”

“Şu anki son teknoloji, Khan Academy tarafından oluşturulan metin tabanlı bir bot olan Khanmigo'dur. Öğrencilere matematik, fen bilimleri ve beşeri bilimler konularında ders verebilir; örneğin ikinci dereceden denklem formülünü açıklayabilir ve üzerinde pratik yapılabilecek matematik problemleri oluşturabilir. Ayrıca öğretmenlerin ders planı yazma gibi konularda da yardımcı olabilir. Uzun zamandır Sal Khan'ın çalışmalarının hayranıyım ve destekçisiyim ve yakın zamanda eğitim ve yapay zeka hakkında konuşması için onu podcast'ime aldım.”

“Ancak metin tabanlı botlar yalnızca ilk dalga; Temsilciler çok daha fazla öğrenme fırsatının önünü açacak.
Örneğin, çok az aile, sınıf çalışmalarına ek olarak bir öğrenciyle birebir çalışan bir öğretmene para ödeyebilir. Temsilciler bir öğretmeni etkili kılan şeyin ne olduğunu öğrenebilirlerse, isteyen herkes için bu ek talimatın kilidini açacaklar. Bir özel ders veren temsilci, bir çocuğun Minecraft ve Taylor Swift'i sevdiğini bilirse, onlara şekillerin hacmini ve alanını hesaplamayı öğretmek için Minecraft'ı ve onlara hikaye anlatımı ve kafiye şemalarını öğretmek için Taylor'ın şarkı sözlerini kullanacaktır. Deneyim, örneğin grafikler ve ses açısından çok daha zengin ve günümüzün metin tabanlı eğitmenlerinden çok daha kişiselleştirilmiş olacak.”

“Bu alanda zaten çok fazla rekabet var. Microsoft, Copilot'u Word, Excel, Outlook ve diğer hizmetlerin bir parçası haline getiriyor. Google, Bard'lı Asistan ve üretkenlik araçlarıyla benzer şeyler yapıyor. Bu yardımcı pilotlar, yazılı bir belgeyi slayt gösterisine dönüştürmek, doğal dili kullanarak bir elektronik tabloyla ilgili soruları yanıtlamak ve her kişinin bakış açısını temsil ederken e-posta dizilerini özetlemek gibi pek çok şey yapabilir.”
(Bard, Bing gibi Geniş Dil Modelleri bizi anlamaya başladıklarında, kişisel asistanların önünü açacak en büyük etkenlerden biri oldu.)

“Temsilciler daha da fazlasını yapacak. Böyle birine sahip olmak, çeşitli görevlerde size yardımcı olmaya ve isterseniz bunları bağımsız olarak yapmaya kendini adamış bir kişiye sahip olmak gibi olacaktır. Bir iş fikriniz varsa, bir temsilci bir iş planı yazmanıza, bunun için bir sunum hazırlamanıza ve hatta ürününüzün neye benzeyebileceğine dair görseller oluşturmanıza yardımcı olacaktır. Şirketler, çalışanlarının doğrudan danışması ve her toplantının bir parçası olması ve böylece soruları yanıtlayabilmesi için temsilciler sunabilecek.”

“Yapay zeka şimdiden yeni bir TV seçmenize ve filmler, kitaplar, programlar ve podcast'ler önermenize yardımcı olabilir. Benzer şekilde , yatırım yaptığım bir şirket yakın zamanda Pix'i piyasaya sürdü; bu size sorular sormanıza olanak tanıyor ("Hangi Robert Redford filmlerini severim ve bunları nerede izleyebilirim?") ve ardından önceden beğendiğiniz şeylere göre önerilerde bulunur. Spotify, yalnızca tercihlerinize göre şarkı çalmakla kalmayıp aynı zamanda sizinle konuşan ve hatta sizi isminizle çağırabilen, yapay zeka destekli bir DJ'e sahiptir.”

“Temsilciler yalnızca tavsiyelerde bulunmayacak; bunlara göre hareket etmenize yardımcı olacaklar. Bir kamera satın almak istiyorsanız temsilcinizin sizin için tüm yorumları okumasını, özetlemesini, tavsiyede bulunmasını ve karar verdikten sonra sipariş vermesini sağlayabilirsiniz. Temsilcinize Star Wars'u izlemek istediğinizi söylerseniz , doğru yayın hizmetine abone olup olmadığınızı bilecek ve abone değilseniz size kaydolma teklifinde bulunacaktır. Ve ne ruh halinde olduğunuzu bilmiyorsanız, özelleştirilmiş önerilerde bulunacak ve ardından seçtiğiniz filmi veya şovu nasıl oynatacağınızı çözecektir.”

“Android, iOS ve Windows'un tümü platformlardır. Temsilciler bir sonraki platform olacak.
Yeni bir uygulama veya hizmet oluşturmak için nasıl kod yazacağınızı veya grafik tasarım yapacağınızı bilmenize gerek kalmayacak. Temsilcinize ne istediğinizi söyleyeceksiniz. Kodu yazabilecek, uygulamanın görünüşünü ve tarzını tasarlayabilecek, bir logo oluşturabilecek ve uygulamayı çevrimiçi bir mağazada yayınlayabilecek. OpenAI'nin bu haftaki GPT lansmanı, geliştirici olmayanların kendi asistanlarını kolayca oluşturup paylaşabilecekleri geleceğe bir bakış sunuyor.”
(Eskiden komut yazmak vardı. Sonra simgelere tıklama oldu. Bir süre sonra da sadece konuşmak işleri yaptırılabilecek.)

“Temsilciler yazılımı nasıl kullandığımızı ve nasıl yazıldığını etkileyecektir. Bilgi bulma ve sizin için özetleme konusunda daha iyi olacakları için arama sitelerinin yerini alacaklar. Sizin için en iyi fiyatı bulacakları ve sadece birkaç satıcıyla sınırlı olmayacakları için birçok e-ticaret sitesinin yerini alacaklar. Kelime işlemcilerin, elektronik tabloların ve diğer üretkenlik uygulamalarının yerini alacaklar. Bugün ayrı olan işletmeler (arama reklamcılığı, reklamcılıkla birlikte sosyal ağ oluşturma, alışveriş, üretkenlik yazılımı) tek bir işletme haline gelecektir.”
(Temsilciler bizim yerimize arama motorlarında kelime arayacaklar, daha doğrusu aramak istediğimiz şeyin ne olduğunu anlayıp kendisi arayacak ve bize bir yanıt oluşturacak. Alışveriş sitelerinde bizim yerimize ürün arayacaklar, kullanıcı yorumlarını gözden geçirecekler. Biz artık bu aramaları yapmayacağımız için o endüstriler de çok değişecek.)

“Her ne kadar bazı temsilcilerin kullanımı ücretsiz olsa da (ve reklamlarla destekleniyorsa da), çoğu için ödeme yapacağınızı düşünüyorum; bu da şirketlerin, temsilcilerin bir reklamverenin değil sizin adınıza çalışmasını sağlama konusunda bir teşvike sahip olacağı anlamına geliyor. Sadece bu yıl yapay zeka üzerinde çalışmaya başlayan şirketlerin sayısı bir gösterge ise, olağanüstü miktarda rekabet olacak ve bu da acenteleri çok ucuz hale getirecek.”
(İnsanların bir kısmı bu temsilcilerle ilk tanıştıklarında, gerçekten işlerine yarayacağından emin olamayacaktır. Sadece denemek isteyeceklerdir. Bunun için de bir ücret ödemeye isteksiz olacaklardır. İşlerinin halledilmesi karşılığında reklam görmeye çok canları sıkılmayacak gibi görünüyor. Hatta bu reklamların, temsilciyle paylaştıkları kişisel bilgiler doğrultusunda seçildiğinin farkında olan insanlar az olacaktır. Bill Gates, önceki paragraflarda vurguladığı gibi, bu temsilci hizmetlerinin fakir insanların bile danışmanlık, öğretmenlik, doktorluk hizmetlerine ulaşmasını kolaylaştıracağını umuyor. Reklam gösterme karşılığını bu hizmetleri bedava yapacak seçenekler de oluşacak gibi görünüyor. Sonuçta, bu temsilci hizmetlerini de arama motoru hizmetleri gibi bedava almaya alışan insanlar olacaktır.)

“Henüz kimse bir temsilcinin veri yapısının nasıl görüneceğini çözemedi. Kişisel temsilciler oluşturmak için ilgi alanlarınızın ve ilişkilerinizin tüm nüanslarını yakalayabilen ve gizliliğinizi korurken bilgileri hızlı bir şekilde geri çağırabilen yeni bir veritabanı türüne ihtiyacımız var. Makine öğrenimi modelleri tarafından oluşturulan verileri depolamak için daha iyi olabilecek vektör veritabanları gibi bilgileri depolamanın yeni yollarını zaten görüyoruz.”

“Temsilcinizle nasıl etkileşim kuracaksınız? Şirketler uygulamalar, gözlükler, kolye uçları, iğneler ve hatta hologramlar dahil olmak üzere çeşitli seçenekleri araştırıyor. Bunların hepsi olasılık ama insan-acente etkileşimindeki ilk büyük atılımın kulaklıklar olacağını düşünüyorum. Temsilcinizin sizinle iletişime geçmesi gerekiyorsa sizinle konuşacak veya telefonunuzda görünecektir. ("Uçuşunuz rötar yaptı. Beklemek ister misiniz, yoksa yeniden rezervasyon yapmanıza yardımcı olabilir miyim?") İsterseniz kulağınıza gelen sesi izleyecek ve arka plandaki gürültüyü engelleyerek, duyulması zor konuşmaları güçlendirerek sesi güçlendirecektir veya ağır bir aksanla konuşan birinin anlaşılmasını kolaylaştıracaktır.”

“Temsilcilerin herkes için uygun fiyatlı olabilmesi için maliyetin düşmesi gerekiyor. Temsilciyi size doğru cevabı verecek şekilde yönlendirmenin daha kolay olması gerekiyor. Özellikle sağlık gibi doğruluğun son derece önemli olduğu alanlarda halüsinasyonları önlememiz ve temsilcilerin önyargıları nedeniyle insanlara zarar vermemesini sağlamamız gerekiyor.”

“Peki temsilcinizle paylaştığınız verilerin sahibi kimdir ve bunların uygun şekilde kullanıldığından nasıl emin olursunuz? Kimse terapist temsilcisine söylediği bir şeyle ilgili reklamlar almaya başlamak istemez. Kolluk kuvvetleri temsilcinizi size karşı delil olarak kullanabilir mi? Temsilciniz size veya bir başkasına zarar verebilecek bir şeyi yapmayı ne zaman reddedecek? Temsilcilerde yerleşik olan değerleri kim seçiyor?
Ayrıca temsilcinizin ne kadar bilgi paylaşması gerektiği sorusu da var. Diyelim ki bir arkadaşınızı görmek istiyorsunuz: Temsilciniz onunkiyle konuşuyorsa, "Ah, Salı günü başka arkadaşlarıyla görüşüyor ve sizi dahil etmek istemiyor" demesini istemezsiniz. Temsilciniz iş için e-posta yazmanıza yardımcı oluyorsa, sizin hakkınızdaki kişisel bilgileri veya önceki işinize ait özel verileri kullanmaması gerektiğini bilmelidir.”

“Uzak gelecekte temsilciler, insanları amaç konusunda derin sorularla yüzleşmeye bile zorlayabilir. Temsilcilerin o kadar iyi hale geldiğini ve herkesin neredeyse aynı kadar çalışmadan yüksek bir yaşam kalitesine sahip olabileceğini hayal edin. Böyle bir gelecekte insanlar zamanlarını ne yapacaklardı? Bir temsilci tüm cevaplara sahipken hâlâ eğitim almak isteyen var mı? Çoğu insanın elinde çok fazla boş zaman varken güvenli ve gelişen bir topluma sahip olabilir misiniz?
Ama bu noktadan çok uzaktayız. Bu arada temsilciler geliyor. Önümüzdeki birkaç yıl içinde, çevrimiçi ve çevrimdışı yaşamlarımızı tamamen değiştirecekler.”

Alıntılar: Yapay zeka, bilgisayarları kullanma şeklinizi tamamen değiştirmek üzere – Bill Gates

Yapay zeka neden inanılmaz derecede akıllı ve şok edici derecede aptal - Teknoloji

Bu makale Yapay zeka neden inanılmaz derecede akıllı ve şok edici derecede aptal konferansının konusuyla ilgili bir yorum olarak yazılmıştır.

Büyük Dil Modelleri, internetten ezberlediği verilerin dışına çıkmaya zorlandığında sağduyulu yanıtlar veremediği oluyor. Konferansta bahsedilen “30 giyeceğin güneşte kuruması kaç saat sürer” sorusuna doğru yanıtı veremiyorlar. Tamam. Biraz daha derin konuları düşünelim. O konularda insanlar da hata yapmaya başlayacaktır. Örneğin nükleer santral yapmanın çok tehlikeli olduğuna inanan insanlar çoktur. Onlara göre nükleer santral seçeneği sağduyulu bir seçenek olmayacaktır. Ama fosil yakıtlara karşı en iyi alternatifin nükleer santraller olduğunu düşünen bir azınlık da vardır. Güneşin enerjisinden yararlanmanın veriminin gerçekçi şekilde yükseltilebilecek teknolojiler geliştirilemediği sürece, nükleer santral yapmanın sağduyulu bir karar olduğunu düşünürler. Örneğin ABD'de Wyoming eyaletindeki Kemmerer şehrinde kurulacak olan yeni nesil Natrium Nükleer Santrali'ni Bill Gates finanse ediyor. Nükleer santrale karşı olanlar, ezberlerinin dışına çıkarak nükleer santral konusunda daha ayrıntılı bilgilendiklerinde kararları değişebilir. Artık nükleer santral asıl sağduyulu seçenek olmaya başlayabilir; elbette kararlarını değiştirmeyenler de çok olacaktır. Görüldüğü gibi daha derin konularda neyin sağduyulu karar olduğu insanların aklı için bile belirsizleşiyor. Yapay Zeka, hatalı karar verdiği konularda eğitilmeye devam edilerek, daha sağduyulu kararlar vermesi sağlanabilir, insanlar gibi.

Sağduyu matematik gibi sabit değildir. İçinde yaşanılan kültüre göre farklı şeyler sağduyulu davranış olarak nitelenecektir. Örneğin 19. yüzyıla kadar köle kullanmak gayet normal, gayet sağduyulu bir davranıştı. Bir aşirete dahil olmak, günümüzde de normal, sağduyulu bir davranış olarak kabullenildiği bölgeler hâlâ mevcuttur. Hayvanın kök hücresinin çoğaltılmasıyla üretilen yapay et seri üretime geçirilip ucuzlayınca, artık et yemek için hayvan öldürmek eskisi kadar sağduyulu bir davranış olarak görülmemeye başlanacaktır, tartışmalar olacaktır. Evet, Yapay Zeka şimdilik basit konularda bile sağduyulu karar veremiyor. Ama mesela daha az eğitimli bir insan da çok derin olmayan konularda yanlış karar verebilir. Bu kararın sağduyulu olduğunu düşünebilir.

Yapay Zeka, konferansta bahsedilen “6 litrelik suyu ölçme” sorusuna bile düzgün yanıt veremiyor. Sağduyulu yanıtlar verememesinin en önemli nedeni henüz insan kadar bilinçli olmamasından kaynaklanıyor. Ne yanıt verdiğinin farkında değil. Bir iç ses gibi iç yazı hissetmediği sürece Büyük Dil Modellerine bilinçli olarak tanımlanabileceğini sanmıyorum. Bunun için henüz erken. Kendi iç sesiyle ya da iç yazısıyla tartışmaya başladığı zaman, düşünceleri kendi içinde yankılandığı zaman insan gibi düşünmeye başladığını umabiliriz. O zaman daha sağduyulu kararlar vermeye başlayabilir. Oysa Büyük Dil Modellerinin bilinç durumu, insanların bebekken konuşmayı öğrenmeye başladığı dönemim başıdır. İnsanlar bebekken sadece ebeveynlerinin konuşmalarını duyarlar. Büyük Dil Modellerinin duyduğu konuşmalar ise çok daha fazladır, bunlar internet verileridir. Bu nedenle akıllı gibi görünebilirler. Ama henüz düşünmenin çok temel kırıntıları vardır. Yine de insan gibi bir bilince, öz farkındalığa ulaşmadan bile, eğitilmesi sürdürüldüğünde, insan kadar doğru kararlar verip veremeyeceği merak konusudur.