Luhan Yang: Organ nakli beklerken hastaların ölmediği bir dünya nasıl yaratılır - Konferans

(Domuz vücudunda insan organı yetiştirilecek. Önce, insana zarar verecek PERV virüsünden arındırılması gerekiyordu. Böylece domuz, insan için uygun hale getirilmiş olacak. Sonunda bu başarılmış. Ama heyecanlanmak çok erken görünüyor.)

Neredeyse yarım yüzyıldır, bilim insanları

hayvan organlarını insan bedenine nakletmek

üzerinde çalışıyorlar. Bu, binlerce insan için

hayat kurtarıcı bir organ bağışı olabilir. Ama

domuzlardaki PERV virüsünün insana geçmesi

tehlikesi her zaman göze alınmış ve hatta

araştırmaları bile durdurmuş. Bu muhteşem

konuşmasında Luhan Yang bir çözüm dile

getiriyor: Gen düzenlemesi yapan CRISPR

teknolojisi kullanarak ekibiyle birlikte virüs

taşımayan domuz yarattı. Bu buluş domuzlarda

insana nakledilebilen organların yetiştirilmesini

mümkün kılabilir. Sınırları aşan bilim ve onun

organ yetmezliğine yardımı hakkında daha fazla

şey öğrenin.

- Bir biyolog ve genetikçi olarak bu problemi

çözmeye yardım etmek benim görevim haline

geldi. Bugün, umutla söylemeliyim ki Laika

sayesinde bu yolda ilerleme katediyoruz. Gen

düzenleme teknolojisi kullanarak insanlara

nakledilebilen organları güvenle domuzların

içinde yetiştirmek artık çok uzak bir gelecek

değil.

- Neden domuz

organları diye sorabilirsiniz? Çünkü bazı

domuzlar bizlerle aynı boyut ve fizyolojiye

sahip olan organlar taşıyorlar.

- Doğayı seviyorum. Bir uzmanlık alanı

seçeceğim zaman Pekin'de Peking

Üniversitesi'nde Biyoloji bölümünü seçtim.

Ama daha çok öğrendikçe daha çok soru

sordum. Nasıl olur da genetik yapımız

hayvanlarınkine çok yakın olduğu halde

onlardan çok daha farklıyız? Bağışıklık

sistemimiz nasıl birçok patojenle savaşmasına

rağmen kendimize saldırmayacak kadar akıllı

olabiliyor? Bu sorular bana işkence veriyordu.

Kulağa can sıkıcı gibi gelse de sonuçta bir bilim

insanıyım.

- 2008 yılında, Harvard

Üniversitesi'ne doktora için kabul edilme

şansına eriştim ve Dr. George Church'le birlikte

çalıştım. Onun laboratuvarında çalışırken

memeli hayvanların genetik yapısını öğrendim

ve test ettim. Tüm deneyler arasında, bir tanesi

beni Laika'ya götürdü. 2013 yılında,

meslektaşlarımla birlikte CRISPR teknolojisini

kullanarak insan hücrelerinde bazı değişimler

yaptık. DNA değişimi konusunda böyle bir

aracın başarıyla kullanımını gerçekleştiren ilk

iki gruptan biriydik. Bilim keşfi için heyecanlı

anlardı.

- Gen düzenleme aracı olan CRISPR'ın

iki kompononenti var. Enzim CRISPR isimli bir

makas ve RNA rehberi dediğimiz bir şey. Bunu

mikroskoplu genetik bir makas gibi düşünün.

RNA mikroskoplu rehber makası kesmek

istediğimiz yere getiriyor ve "şurayı kes" diyor,

Enzim CRISPR ise DNA'yı bizim istediğimiz

gibi kesip tamir ediyor.

- İlk önce domuz hücrelerini virüslerden

temizledik ve bağışıklık sistemimize uyumlu

yaptık. O hücrenin çekirdeği yeniden domuz

yumurtasına nakledildi ve embriyoya dönüşmesi

sağlandı. Ortaya çıkan embriyo sonra taşıyıcı

annenin rahmine yerleştirildi ve bir domuza

dönüşmesi sağlandı. Aslında bu bir klonlama

işlemi. Yavru domuz yeni organlar taşıyacak,

çok büyük ihtimalle bağışıklık sistemimiz onları

reddetmeyecek.

- Laika'ya,

Dünya'nın yörüngesini dolaşan ilk hayvan olan

Sovyet köpeğin ismini verdik. Umut ediyoruz ki

Laika ve kardeşleri bizleri bilimin ve tıbbın yeni

sınırlarına götürecek.

Chris Anderson: Bunun için heyecanla bekleyen birçok

insan var, potansiyeliniz olağanüstü. Buna karşı

çıkıp şöyle söyleyenler olacak, "Domuz çok

tatlı. İnsanlar kendi yararları için bu tatlılıkları

kullanmamalı." Buna bir cevabınız var mı?

Luhan Yang: Elbette. Düşünün, bir domuz sekiz insan

hayatını kurtarıyor. Ek olarak, insanlarda olduğu

gibi, eğer domuzun bir böbreğini alırsak o hala

yaşamaya devam edebilir, bu problemlere karşı

düşünceliyiz ama bence maksadımız hastaların

ve onların ailelerinin henüz görülmemiş

ihtiyaçlarını karşılamak.

CA: Ayrıca bunu size domuz eti yiyenler

söylemez, doğru mu?

LY: Kesinlikle.

Belgeselden: Gen Düzenlemesi ile Kanseri Yenmek, Tasarım Bebekler

Bedendeki bozuk genli hücreler düzeltilebilir. CRISPR gen düzenlemesi sayesinde Akciğer Kanseri ve Lösemi artık ortadan kaldırılabilir. Diğer kanser türleri de bu yöntemle, akyuvarların tanıması sağlanarak ortadan kaldırılabilir. Yaşlılık belirtileri, bozuk genli hücrelerin gün geçtikçe birikmesiyle ortaya çıkıyor. Bu yöntemle bozuk genli hücreler düzeltilerek, sağlıklı bir yaşlılık sağlanabilir.

Tasarım Bebekler - Teknoloji

Eyvah! Modifiye genli bebekler. Genetik düzenlemeyle, tasarlanmış bebekler mümkün oluyor! Genetik ayrımcılık oluşabilir. Genetik olarak zengin ve fakir ayrımı ortaya çıkacak. Bu fakirle zengin arasındaki uçurumu daha da büyütecektir. Yeni bir kast sistemi oluşacak. Zenginler, bebeklerini üstün kılacağını düşündükleri embriyoları satın alacak. Genetik kast sistemi oluşacak!
Yani... Hemen böyle bir histeri oluşuyor.

Bugün tasarlanmış bebeklere izin verileceğini sanmıyorum. Ama çok uzak olmayan gelecekte sıradan bir olay haline gelecektir. Bunun ayrımcılık olacağını varsayalım. Eşler birbirine aşık olur. Belki farkında olunmayabilir. Aslında eşin genlerini seçiyordur. Çünkü çocuğun da benzer özelliklere sahip olma olasılığı vardır. Bebeğin boy uzunluğunu, saç rengini belirleyen genleri seçiyordur. Elbette elinden iş gelen erkeği seçerek, hayat karşısında daha dayanıklı bebeklere sahip olabilir. Zeki olduğunu düşündüğü kişiye aşık olur. Böylece bebeği zeki yapabilecek beyinle ilgili genleri seçmiştir. En azından bebeğin zeki olmaya eğilim olasılığını arttırmıştır. Elde edebileceği adaylar arasında, mümkün olduğunca zengin bir eşi, diğer alternatiflere tercih etmesi daha yüksek olasılıktır. Böylece bebeğe daha iyi bir ortam sağlayabilir. Daha iyi bir eğitim alması için daha iyi imkanların sağlanabileceğini umar. Aşk makenizması, bu anlamda, işe yarayacak insana doğru işler zaten, farkında olunmasa bile. :-) Ayrımcılık vardı zaten. Ama görüldüğü gibi, bu seçimlere, doğal değil diyemiyoruz. :-) Ortalama insan, bebeğin nasıl olacağına göre eş seçer. Amaç iyi genlerdir. Gelecekte ise, o bebeğin genlerini daha bilinçli belirliyor olacaklar, sadece. Asıl amaç değişmeyecektir yani. :-)

“İnsan germ hattı mühendisliğinin engellenemeyeceğini düşünüyorum. İnsan üremesinde gen düzenleme teknolojisinin kullanılmasını kontrol edecek veya düzenleyecek, kökten etkili bir yol yok. Türümüz, özellikle de bu teknolojilere erişimi olanlar, pozitif algılanan özellikleri iyileştirmeden ve hastalık riskini azaltmadan veya yavrularda negatif algılanan özellikleri yok etmeden durmayacak. Soru olur mu olmaz mı sorusundan ziyade; ne zaman olur sorusu. Şu an istenilen özelliklere sahip hücreler preimplantasyon (tüp bebekte, yerleştirme, tutturma öncesi) seçimiyle başarılı bir şekilde ayrılıyor. Bu teknolojilerin etkinliği ve yapılan değişikliklerle doğanlara karşılık, beklenmeyen sonuçlarla doğacak olanların yüzdesi sorulabilir. Kamudaki, teknik becerilerdeki artış ya da hastalıkların yokluğu algısı, genom düzenleme hizmetlerine halkın küresel boyutta ilgisini arttıracaktır. Kesin klinik verilerin yokluğuna rağmen, dünyaya yayılmış kliniklerde, kök hücre terapilerinin pıtrak gibi çoğalmasına bakmak gerekir.” (1)

“Asilomar-tipi bir konferans ya da eşdeğeri sadece daha iyi hissedilmesini sağlayacaktır. İnsan genomu, genotip-fenotip ilişkisi hakkında bildiklerimizi arttırarak ve böylece değişiklikler yapmanın sonuçlarına ulaşarak, daha akıllıca kararlar verebiliriz. Bu süreç gelene kadar, insan genom düzenlemesi rasgele insan deneyleri olarak düşünülmelidir. Kaçınılmazı, türümüzün yararına devam etmemizi sağlayacak bilgi ve bilgeliği toplamak için zaman kazanmak için olabildiği kadar uzun süre boyunca ötelemeliyiz.” (2)

“Açıklamanın provoke edici olmasının tek nedeni, genomlarımızı yaşam sonuçlarını değiştirmeye yönelik bir adım daha atmış görünmesidir. Dikkat çekmeye ve açık halk diyaloğuna devam etmemiz gerekiyor, bu yüzden bu heyecan verici bilimin bizi nereye götürdüğü konusunda hepimiz net. Henüz insan embriyolarını düzenlemeye hazır olduğumuzu düşünmüyorum. Bilimsel topluluğun, bu kodu yeniden yazmaya başlamadan önce tüm genom dizilimini yaşam yazılımımız olarak çok daha eksiksiz bir şekilde anlamaya odaklanması gerektiğini düşünüyorum.” (3)

Böyle anlatıyor J. Craig Venter alıntılarda. Acele edilmeyecektir. Önce iyice öğrenilecektir. Ve gelecekte uygulaması olacaktır. Tasarlanmış bebekler olacak diye CRISPR gen düzenleme yöntemi geliştirilmesin mi! Belki kanser tarihe karışacak. Hatta yaşlılık belirtilerini azaltacak. Tüp bebek yöntemi de ilk geliştirildiği yıllarda kabullenilmekte zorlanılmıştı. Hatta kalp nakli ilk kez başarıldığında bile Tanrıyı oynuyorlar denilmişti. Ama sonra insanlar alıştı. Gen düzenleme yönteminin yasaklandığını varsayalım. Ama başka bir ülke bundan etkilenmeyecektir. Elbette, bir ülkede bu yöntem geliştirilmeye davam eder. Yasaklayan ülke, sadece, 10 yıl sonra, bilimde geri kaldığını fark eder. Üzülür.

Dipnot:
1 - Biliminsanları tartışıyor: CRISPR ve insana genetik müdahalenin etik, toplumsal, yasal boyutları
2 - Biliminsanları tartışıyor: CRISPR ve insana genetik müdahalenin etik, toplumsal, yasal boyutları
3 - Craig Venter: İnsan Embriyolarını Düzenlemeye Henüz Hazır Değiliz