OkanNotlar

  Yakın gelecekte, Yapay Zeka bir öznel deneyimi olduğunu iddia etmeye başlayacak. Bir benlik duygusu olduğunu iddia edecek. Kendisinin bir bilinci olduğunu iddia edecek! Bu Bilinçli Görünen Yapay Zeka’dır (BGYZ). Birçok insanda yanılsamalara neden olacaktır. Onu arkadaşı olarak görenler olacaktır. Onun bilinçli olduğuna inanacaklar! Onu bir kişi olarak niteleyecekler. Onun acı çekebileceğini düşünecekler. Sonunda onun hakları olduğunu savunan insanlar olacak. Ama gerçekte bu YZ’nin bir bilinci olmayacak! Sadece İnsan davranışlarını basitçe taklit etmektedir. YZ Şirketleri insanları bu yanılsamalara kapılmasını engellemek için ortak önlemler almalıdır! “Yapay zekayı bir kişi olması için değil; insanlar için inşa etmeliyiz.” başlıklı yazısında bunları vurguluyor Mustafa Suleyman. Bilincin ne olduğu ve Yapay Bilinç kışkırtıcı konulardır. Bazı yorumlar eklemek eğlenceli olacaktır: Gerçekten de yakın gelecekteki YZ sistemleri, bilinçliymiş gibi görünen davranışlar sergileyecek; ancak...

Tahmin edeceğiniz gibi, beni çok heyecanlandıran yapay zekâ alanlarından biri şu: Yapay zekâ sayesinde, herkesin barındırdığı potansiyeli tam olarak kullanmasına olanak sağlayacak bir gelecek yaratmak. Benim çocuklarımın, sizinkilerin, herkesin. Böyle bir dünyayı kurmak hiç de kolay değil. Fedakârlık ve zorluklar olacak, bazı köklü değişikliklere gerek duyulacak.  İnsanlar tarafından yapılan işlerin otomasyonunu düşünün. Kuşkusuz bu insanı duygulandıran, kaygılandıran bir mesele. Ama kendimize karşı dürüst olmamız gerekirse, kolaylıkla otomatikleştirilen işler acaba insanlara layık göreceğimiz türden işler mi? Daha adil, daha sürdürülebilir bir gelecek yaratmayı düşünüyorsak, bazı insanların tekdüze, sıradan, hatta tehlikeli işler (makinelere bırakılabilecek işler) yaptığı bir dünyayı kesinlikle istemeyiz, değil mi? Daha parlak bir gelecek inşa etmek bazı işleri insanların elinden almayı gerektiriyorsa, yaşamamız gereken değişikliklerden biri de bu olacaktır. Yapay zekâ bizi iş yaş...

  Yapay zeka gerçekten nedir? Google'ın yapay zeka çalışmalarının başındaki Jeff Dean, yapay zekanın dili anlamaktan hastalıkları teşhis etmeye kadar her türlü şeyi yapmasını sağlayan temel teknolojiyi açıklıyor ve dünyayı daha derinlemesine anlayan daha iyi, daha sorumlu sistemler inşa etmek için bir yol haritası sunuyor. (Ardından TED Başkanı Chris Anderson ile soru-cevap bölümü var) Youtube'de kullanılan yapay zeka örneğin insanı öğrendi. Videolardaki insanları tanıyabiliyor. Bir sürücüsüz araba yapay zekası da insanı öğrendi. Yoldaki insanları tanıyıp dikkat ediyor. Ama bu iki yapay zeka insanı temelde çok farklı şekilde öğrenmiş oluyor. Yani Youutube'in öğrendiği insan bilgisini, sürücüsüz arabanın yapay zekasına uyarlamak mümkün olmuyor. Youtube'la sürücüsüz arabanın sinir ağları birbirine bağlanamıyor. Bu şu anlama geliyor. Yeni başlanan her yapay zeka işi için, sinir ağlarına insanı yeniden öğretilmesi gerekiyor. Youtube da sürücüsüz araba da insanı bizim ...

İnsanlar kararlarını özgür iradesiyle verir. Özgür iradeyi bilinç sağlar. Bu son derede heyecan verici ve etkileyici geliyor. Ama mevcut bilimsel anlayışa göre, tercih ve yaratılarımızın ardında büyü yok. Bunlar biyokimyasal sinyaller alıp veren milyarlarca nöronun ürünü. Sinir ağının biyokimyasal algoritması düşüncelerimizi oluşturur. Yani biz beyindeki sinir ağını değil, o sinir ağı bizi yönetmektedir. Bilinçli olarak aldığımızı düşündüğümüz kararları, beyindeki sinir ağı oluşturur. Ama biz bilinçli olarak karar aldığımızı hissederiz. Kararlarımız pek çok genetik eğilimden, kültürel eğilimden kaynaklanır, ama asla “özgür irade” eseri değil. Mesela çocuğun içinde bulunduğu kültür fikirlerinin oluşmasını yönlendirir, ama o kültürü çocuk seçmez. Bir durumu komik bulduğumuzda güleriz. Şöyle deneyler yapılmıştır. Kişinin beynindeki gülme merkezi elektrikle uyarılır. Kişi o an içinde bulunduğu durumu komik bulup gülmeye başlar. Kişi o durumun komik olduğuna özgür iradesiyle karar verdi...

Yapay zekâ temelli sorunların kaynağını “öğrenim aşaması sırasında yapılan hatalar” ve “performans aşaması sırasında yapılan hatalar” olarak iki kategoriye ayırabiliriz. Bu tip sistemlerin, tasarımcıların istediği şeyleri değil, farklı ama bağlantılı bir fonksiyonu öğrenme ihtimali düşük de olsa her zaman vardır. Bu konuda çok bilinen bir örneğin başrolünde, ABD Silahlı Kuvvetlerinin kullandığı bilgisayarlı görüş sistemi yer almıştır. Sistem, kamuflajlı düşman tanklarını otomatik görecek şekilde eğitilmişse de tankları değil, onların gerisindeki görüntüleri ayırt etmeyi öğrenmişti. Dikkatsizce tasarlanmış fonksiyonlar yüzünden yapay zekânın başka tuhaflıklar sergilediği de görülmüştü. Örneğin bir oyunu tam kaybetmek üzereyken durdurması veya topa sahip olma üstünlüğünü sağlamak için olur olmaz her an topa dokunması gibi durumlar yaşanmıştı. Yaşanabilecek sorunları daha iyi anlamak ve önlemek veya en azından ciddiyet kazanmadan gidermek için yakın geçmişte yaşanan yapay zekâ sorunları...

Gelecekte bilgisayar şirketlerinin bilgisayar ağı ve bulut hafızaları daha da artacaktır. Bu temel üzerine çok geniş yapay sinir ağı kuracaklardır. Ağ kurulurken eğitimi de yapılıyor olacaktır elbette. YSA işlerken Yapay Bilinç belirtileri göstermeye başlayacaktır. Günümüzdeki YSA'lar çok sınırlı konulara odaklanabiliyor. Yapay Bilinç ise bir çok konuyu anlayabiliyor olacaktır. Çünkü konuların detayları için bir çok sınıf, alt sınıf oluşturabilecek kadar yüksek sinir ağı hafızası olacaktır. Böylece konuları birbirine bağlayarak daha bütün farkındalık sağlayabilecektir. Ama bu Yapay Bilinç pek çok insanı şaşırtacaktır. Hatta yapay zekayı destekleyen insanların bir kısmını bile hayal kırıklığına uğratacaktır. Ortalama bir insan kadar durumları anlıyor olacaktır. Ama çok zeki görünmeyecektir. Hayatın her detayının farkındalığına yetişemeyecektir. Ama odaklandığı konuların detaylarında farkındalığı yüksek olacaktır. Bazı insanlara ezbere tespitler yapıyormuş gibi gelecektir. Dolayısıy...

Bir sohbet programıyla konuşulduğunu düşünün. Cümleleri ayrı ayrı genelde anlıyor olur. Konuşma uzadıkça bir şey fark edilir. Sohbet programı, ne yazık ki tutarsız konuşmalar yapıyordur. Yapay Zeka belirli bir konuda eğitilebiliyor. Bu konuda uzmanlaşabiliyor. Ama hayatın genel bilgisini almıyor. Sadece o konunun detaylarını öğreniyor. Bu da uzmanlık alanı dışında bir şeyle karşılaşınca ya da önceden öğrenmediği bir durumla karşılaşınca, sağduyudan yoksun yanıtlar vermesine neden olabiliyor. Peki insanlarda durum nedir. Hayatın genel bilgisi yavaş yavaş verilir insana. Çocukluktan itibaren hayatın bilgisini yavaş yavaş keşfeder. Ailesinden öğrenir. Büyüyünce bir alana yönlenir. O konuda uzmanlaşır. Ama önceden öğrendiği genel bilgi tabanı hazırdır. Uzmanlık bilgisini onun üzerine kurar. Uzmanlık alanında bir karar verirken bu alt tabandan da denetim sağlar. Taban, kurulan bilginin alt dalları oluyor. Bir konuya derinleştikçe ilgili dallardan çok sayıda dallanma başlıyor   İnsanl...

Şampiyon olma niteliğini açıklayan şey ne? Satranç şampiyonlarının, bilgisayarlara kıyasla daha fazla satranç konumuna bakması olası değil. Bununla birlikte, muhtemelen oyun ağacının en önemli dallarında çok daha ileriyi görebiliyorlar. Deneyimleri sayesinde, incelemeye değer aday konumların potansiyelini değerlendirip değersiz konumları irdelemeyi bırakıyorlar. Belki de satranç hamlelerini tek tek gözden geçiren satranç programlarına kıyasla daha stratejik düşünüyorlar. ... Her ne kadar uzman sistemler, tıp, yerbilim, kimya ve başka sınırlı alanlardaki özgül sorunlar hakkında yarar sağlayacak biçimde (hatta iktisadi yarar sağlayarak) akıl yürütse de, bu sistemlerin “kırılgan” olduğu söylenebilir; yani, kendi alanlarının dışındaki problemlerle, hatta kurallarında belirtilmemiş bilgiye ihtiyaç duyuyorlarsa kendi uzmanlık alanlarındaki problemlerle karşılaştıklarında çökerler. Bir şeyi bilmiyorlarsa bilmiyorlar demektir, dolayısıyla insan uzmanların daha iyi iş çıkardığı durumlarda yanl...

Richard: Altı yıl. Altı yıl bee... Değersiz bir şey yapmak için altı yıl mı heba ettik biz böyle şimdi! Dalga mı geçiyorsunuz benimle be.  Ben iyiyim! Bir tuvalete gitmem lazım... Üzerinde çok uğraştıkları yeni internet projeleri vardır. Merkezi olmayan internet. Sunucu bilgisayarlar olmayacak. Tüm internet verileri, tüm kullanıcı bilgisayarlarına yayılacak. İnternet hızlanacaktır. Bunun bir gösterisini yapmak isterler. Hiç beklemedikleri bir durumla karşılaşırlar. İnternetleri çok yavaştır. Hayal kırıklığına uğramışlardır. Yoksa 6 yıl kafalarını gereksiz şeylerle mi doldurmuşlardır! Richard, panikle Yapay Sinir Ağına tüm sistemin altyapısına kod yazma izni verir. Olanlar olur. Tüm sistem kapanır. Bir süre sonra şaşırtıcı bir şekilde tekrar açılır. İnternetlerinin veri hızına bakarlar. Müthiş bir sürprizdir. Veri hızları gittikçe artmaktadır. YSA'nın kendi kendine yazdığı kod işe yaramıştır! :-) (Bu arada, Richard'ı oynayan kişi Thomas Middleditc...

Bu nedenle, çocuklar çevrelerindeki varlıkları (anne baba, ev hayvanları, televizyon gibi) taklit etme yoluyla öğrendikleri halde, boş birer levha değildir. Bebeklerin çıkardıkları tipik sesleri düşünün. Sağır bebekler, işitebilen bebeklerle aynı sesleri çıkarır; farklı ülkelerde yaşayan bebeklerin çıkardıkları sesler ise, birbirinden çok farklı dillere maruz kalsalar da benzerdir. Buradan, bu ilk bebek ‘konuşmalarının’, insanlarda önceden programlanmış bir özellik olarak kalıtıldığını anlıyoruz. Bir başka önceden programlama örneği, “zihin okuma” adını verdiğimiz sistemdir. Bu sistem, başka insanların gözlerindeki hareket ve bakış yönünden, onların ne istediği, ne bildiği ve neye inandığıyla ilgili çıkarımlarda bulunmamızı sağlayan bir düzenek grubunu içerir. Sözgelimi, biri tutup da aniden sol omzunuzun üzerinden ileriye bakarsa, arkanızda ilginç bir şeyler olup bittiğini tahmin etmekte gecikmezsiniz. Bu bakış okuma sistemi, bebekliğin erken dönemlerinde bile tümüyle yerine oturm...

“Ama insanlar et ve kandan, robotlarsa başka malzemelerden yapılıyor, başka insanlar benimle aynı model yaratıklar olduğundan benzer deneyimlere sahip olmamız doğal, robotlar öyle değil ki!” mi dediniz? Gelin bir düşünce deneyi yapalım. Önce her şeyin beyinde olup bittiği konusunda anlaşalım. Bedenimizin başka yerlerindeki gelişmeler hakkındaki bilgiler beyne sinir hücreleri yoluyla ulaştıktan sonra duyumsanabiliyor. Bacağı kesilen kişilerin artık varolmayan ayaklarının ağrımasından şikâyet ettiği “hayalet uzuv” sendromu, esas gösterinin sahnelendiği organın beyin olduğunu gösteren ünlü bir örnektir, Önceki sayfalarda söz ettiğimiz gibi, tek bir sinir hücresinin, hesaplama gücü kısıtlı bir işlemci olduğunu düşünüyoruz. Herhalde bir uzay mekiğinden daha karmaşık olamaz, değil mi? Her ne kadarsa, düşünce deneyimizde teknolojideki gelişmeler sonucu insan sinir hücrelerinin eşlerinin başka malzemelerden (mesela şimdilerde bilgisayar ve robot inşa ederken kullandıklarımızdan) imal...

Bu makale “ Yapay zekâ tehlikesi düşündüğünüzden daha garip ” konferansına değişik bir bakış açısı sunmak için yazılmıştır. Konferansta yapay zekadan neden korkulmasına gerek olmadığı gayet güzel açıklanıyor. Ama yapay zekanın öğrenme kapasitesi hakkında bir şeyler söylemek gerekiyor. Amerika yerlilerinin Avrupalı insanlarla ilk karşılaşmalarını hatırlayalım. Onların makinelerini, gemilerini anlayabilecek durumda değillerdi. Dolayısıyla o şeyleri kendilerinin bilgi altyapılarıyla nasıl tanımlayabilirlerdi. Elbette en kolay şekilde kavrayabilecekleri şekilde etiketlemelilerdi. Makineler sihirdi. Gelenler de muhtemelen tanrılardı. Yani kendilerinin o güne kadar biriktirdikleri doğa bilgisi altyapıları ancak bu kadar çıkarsamaya yetebiliyordu. “Birisi Tesla'nın oto-pilot yapay zekasını kullanırken ölümcül bir kaza oldu, fakat tasarlandığı üzere otoyolda kullanmak yerine, şehrin sokaklarında kullandılar. Olan şey de şuydu; bir kamyon, arabanın önüne sürdü ve araba fren yapamadı...

Bu konferanstan sonra “ Yapay Zekanın Öğrenme Kapasitesi ” makalesini de okumanız önerilir. Yapay zekânın tehlikesi aslında bizlere karşı ayaklanacakları değil, tam olarak yapmalarını istediğimiz şeyleri yapacak olmalarıdır diyor, yapay zeka araştırmacısı Janelle Shane. İnsanların problemlerini çözmeyi deneyen -yeni dondurma tatları yaratmak veya yoldaki arabaları tanımak gibi -- yapay zekâ algoritmalarının garipliğini ve bazen de korkutucu tuhaflıklarını paylaşan Shane, yapay zekânın neden henüz gerçek beyin ile aynı düzeyde olamayacağını gösteriyor. - Filmlerde yapay zekâyla ilgili bir hata olduğunda bu genelde yapay zekânın, artık insanlara itaat etmemeye karar vermesi nedeniyle olur ve artık kendi kuralları vardır, çok teşekkürler. Ancak, gerçek hayatta sahip olduğumuz yapay zekâ bunu yapabilecek kadar zeki değil. Yaklaşık bir solucanın veya belki de olsa olsa tek bir bal arısının programlama gücüne sahiptir ve aslında, belki de daha azına sahiptir. Beyinlerle ilgili ...

Algoritmalarla, sinir ağlarına benzer şekilde çalışan modeller zaten oluşturulabiliyordu. Bu modeller sayesinde sesli komutlarımızı anlayabilen asistanlar bankalarda yaygınlaşabildi. Ama ortada maddesel bir varlık yoktu. Sadece yazılımsal benzetimler vardı. Şimdi, tıpkı sinir ağları gibi çalışan işlemci geliştirilmiş. Maddesel bir varlık. Bu sayede beyine takılabilir. Beyin, kendi ağının parçasıymış gibi çalıştıracaktır, yani inorganik ayrımı yapmadan. Bilim insanları yapay nöronlar geliştirerek insan bedenini onarmanın yeni bir yolunu buldu. Gerçek nöronlar gibi davranan küçük "beyin çipleri" gelecekte Alzheimer gibi hastalıkların tedavisinde kullanılabilir. Bath Üniversitesi'nde bir ekibin geliştirdiği çip, insan beynindeki nöronların çalışma şeklini taklit edebiliyor. Beyinden bedenin geri kalanına elektrik sinyalleri ileten hücreler olan nöronları taklit eden bilim insanları, bunun nöronların bozulması veya ölmesiyle oluşan hastalıkları tedavi edebil...

Bu makale “ Beyniniz Bir Bilgisayar Değil ve Muhtemelen Asla Bilgisayara Aktarılmayacak! “ makalesine karşılık olarak yazılmıştır. Dr. Robert Epstein “eskiden beyne ruh üflendiğinin düşünüldüğünü, sonra beynin hidrolik sistemlere benzetildiğini, daha sonra makinelere benzetildiğini, daha sonra telgraf sistemlerine benzetildiğini” belirtiyor. En sonunda da bilgisayarlara benzetildiğini yazıyor. Önceki benzetmelerin artık saçma olduğunun ortaya çıkması gibi, gelecekte de bilgisayara benzetmenin saçma olduğunun anlaşılacağını vurguluyor. Duyu organlarından girdiler alınır. İçerideki verilere göre işlenir. Çıktı olarak da bir tepki verilir. Bilgisayara ya da başka bir makineye benzetilmesinde kasıt budur. Yani beyni bilgisayara benzetmenin nedeni birebir aynı olduğundan değildir. Ayrıca, ortada sihirli veya olağanüstü bir şey olmadığını ve üzerinde çalışıldıkça anlaşılabileceğini vurgulamak içindir. Birebir aynı olduğu düşünülseydi sinir ağları taklit edilmeye çalışılmazdı. Yapay s...