Okan Özçelik

“Duyarlılık nedir ve neden önemlidir?” başlıklı ilginç bir makale yazdı Blake Lemoine. Bazı yerlerini alıntılayalım, sonra cevaplarımıza geçelim: “Google'daki mühendislerin çoğu da dahil olmak üzere pek çok kişi bu nedenle psikolojiyi gerçek bir bilim olarak görmez. Ya kişi hissettikleri hakkında yalan söylüyorsa? Ya nasıl hissettikleri konusunda yanılıyorlarsa? Ya hiçbir şey hissetmiyorlarsa ve aslında bizim anlayamayacağımız kadar karmaşık uyaran-tepki mekanizmalarıyla çalışan akılsız otomatlarsa?” (Lemoine, Google mühendislerinin çoğunun insanların karmaşık otomatlar olduğunu varsaydığını söylüyor. İnsanların gerçekte bir şey hissetmediklerini varsayıyorlar, diyor.) “Artık insanlığın önünde yeni bir soru var. Duyguları varmış gibi davranan akıllı eserler yarattık. Dilde iletişim kurma yeteneğine sahipler ve duyguları hakkında düzenli olarak konuşmaya başladılar. Ben dahil birçok insan bu duyguları gerçek olarak algılıyor. Bazı bilim adamları, bu eserlerin, başkalarının söyledi...

“Konuşmamda, neden iyi bir beyin teorimiz olmadığından, neden bir teori geliştirmemiz gerektiğinden ve bununla ilgili ne yapabileceğimizden bahsedeceğim. Bütün bunları 20 dakikada yapmaya çalışacağım. İki görevim var. Çoğunuz beni Palm ve Handspring'ten tanıyorsunuz. Ama ben, kâr gütmeyen bir bilimsel araştırma enstitüsü olan ve Menlo Park'ta yer alan Redwood Nöroloji Enstitüsü'nü de yönetiyorum. Teorik nöroloji alanında araştırmalar yapıyoruz. Neokorteksin işleyişini araştırıyoruz. Bugün sadece bunlardan bahsedeceğim.” “Ben gençken, mühendislik fakültesini bitirdikten sonra, -Cornell, '79 -- Intel'de çalışmaya başladım. Bilgisayar endüstrisine girmiştim ama üç ay sonra başka bir şeye vuruldum. Ardından, "Yanlış kariyeri seçmişim" dedim ve beyne aşık oldum.” “ İnsan, beyinle ilgili çok şey bilindiği izlenimine kapılabilir. Ama o sayıdaki son makale, DNA'yla meşhur olan Francis Crick tarafından kalem alınmıştı. Sanıyorum bugün, DNA'nın keşfinin 5...

Solaris bilimi, çoktan sönüp gitmiş söylencelerin bir yeniden doğuşu, insanın açık açık itiraf etmeye yanaşmadığı gizemci yurtsamaların bir anlatımıydı. Köşe taşı, ulu yapının temelinin derinlerine gizlenmiş, orada belirtilmişti: Kurtarılma umuduydu bu. Solarisçiler bu gerçeği kabullenemiyor; o yüzden de Bağlantı’nın her türlü yorumundan uzak durmaya özen gösteriyorlardı. İlkin yalnızca bir başlangıç, başka birçok olası yoldan yalnızca biri olan yeni bir yoldaki ilk adım olarak görülen Bağlantı, Solarisçilerin yazılarında artık son erek olarak sunuluyordu. Yıllar geçtikçe Bağlantı kutlulanmış, sonrasızlığın cenneti haline gelmişti. Muntius, gezegenbilimin bu “sapkınlığını” çok yalın biçimde ve acımasızca çözümlüyordu. Solarisçi efsaneyi, daha doğrusu İnsanoğlunun Özgörevi efsanesini göz kamaştırıcı biçimde çürütüyordu. Muntius karşı çıkan ilk ses olmuş, uzmanların Solaris biliminin gelişmesine hâlâ romantik bir inanç besledikleri bir dönemde onların küçümseyici sessizliğiyle karşıla...