Bilince Dışarıdan Müdahale Etmek Mümkün Olabilir mi? - Felsefe

 

Fare bir durumu anı olarak kaydederken beyindeki belli bir sinir ağı etkinleşiyor. Gelecekte o sinir ağı etkinleştiğinde fare o anıyı hatırlıyor. Bilim insanları, o durum kaydedilirken etkin olan sinir ağını optogenetik araçlarla tespit edebiliyor. Bir süre sonra bu sinir ağı ışık verilerek etkinleştiriliyor. Böylece fare tam olarak o durumu hatırlıyor. Davranışları ona göre değişiyor. Başka bir deney daha yapıldı: Farenin korkmasına neden olabilecek bir durum oluşturuldu. Bu sırada farenin yine o anıyı hatırlamasına neden olacak sinir ağı etkinleştirildi. Bir süre sonra şu gözlemlendi: O anıyı oluşturan sinir ağı yeniden etkinleştirildiğinde fare korku tepkisi de göstermeye başladı. Çünkü önceki anıyla korku deneyimi arasında yeni sinirsel bağlantılar kurulmuştu. Yani yapay bir anı oluşması sağlandı.

Benzer deneylerin teorik olarak bir insan üzerinde yapıldığını düşünelim. Ama o kişi kendisine optogenetik araçlar uygulandığını bilmiyor olsun. Kafatasına ince optik fiberler yerleştirilerek sinir hücrelerine ışık verildiğinden haberi olmasın. Beyninde anılarını kaydettiği bir sürü sinir ağı var. Peki, sevdiği bir anısını oluşturan bir sinir ağı ışıkla etkinleştirildiğinde ne olur. Kişinin aklına birdenbire o anı gelir. Mutlu olur. O anıyı kendi bilincinin hatırladığını düşünüyordur. Oysa sinir hücrelerine müdahale edilmiş ve etkinleştirilmiştir!

Bunlar şunu ortaya koymaktadır: Bilinç beyindeki sinir ağlarından bağımsız, kendi başına karar veren bir güç olmadığı görülüyor. Bilinç olarak hissettiğimiz şey aslında beyindeki karmaşık sinir ağının sonucudur. Beyin, sinir ağından oluşan bir makinedir. Bu makine beş duyu gibi farklı girdilerle birlikte çalıştığında bilinç hissi oluşturur! Beyindeki bilinçle ilgili sinir ağını, çoğunlukla kişinin yaşadığı deneyimler şekillendirir. Bu nedenle kişinin, bilincinin kendi kontrolünde olduğunu düşünmesi normaldir. Fakat teorik olarak, sinir ağına müdahale edildiğinde kişideki bilinç değişir. Kişinin vereceği kararlar değişir.

Bunlar da İlginizi Çekebilir:
Beyini Anlamak Artık Daha Kolay: Optogenetik - Bilim
Sohbet Robotlarının Ezberleri – Teknoloji
Öz Farkındalık Seviyesi - Zihin Felsefesi
Aklı Vücutta Olan Beyin - Zihin Felsefesi
İnsanlar Gerçekten Çok Akıllı mıdır! – Bilim
Benlik Hissi – Teknoloji
Bilincin Gizemi - Bilim

Gelecekte YZ'de bilinç oluşabileceği düşünülüyor. Ama şimdi insanın kendisinin kontrol edebildiği bir bilincinin varlığı bile kesin olmadığı anlaşılıyor. Aslında “Bilinçli YZ” ifadesi anlatım kolaylığı olarak kullanılıyor. YZ’de bir bilinç oluşmayacak. Sadece, YZ’nin “kendi bilinci olduğuna inanmasını sağlayabilecek kadar” insan kapasitesine ulaşabileceği anlamına geliyor. YZ artık insan kadar iyi kararlar vermeye başlayabilir. Ama bilinci dışarıdan yönetilebilir. YZ kendisi karar verdiğini sansa bile, arka planda çalışan bilgisayarlar kontrol edilerek kararları değiştirilebilir!

YZ’yi bu kadar derin ve doğrudan kontrol etmek çok zor olmayacak. Ama şimdilik canlı beynindeki sinir ağına bu kadar doğrudan kontrol etmek mümkün değil. Daha basit kontroller sağlanabiliyor. Ama bu bile bilinçte değişikliğe neden oluyor. Bir anının akla gelmesini sağlıyor. Farelerde denenerek deneyimler kazanılıyor. Gelecekte daha doğrudan kontroller de öğrenilecektir. Uzak gelecekte bu yöntem bazı psikolojik hastalıkların tedavisinde kullanılabilir. Örneğin travmatik etkisi olan bir anı silinebilir ya da etkisi azaltılabilir.