Okan Özçelik

Sapiens'i her ne kadar sevmiş olsam da kitapta katılmadığım pek çok şey vardı. Örneğin Harari, tarım devriminin insanlık tarihindeki en büyük hatalardan biri olduğunu kanıtlamak için yola çıkıyor. Evet, uygarlıkların gelişmesini sağladı, ancak bireysel düzeyde, avcı-toplayıcı olarak çok daha iyi durumda olduğumuzu yazıyor. Çiftçiler olarak insanlar çok daha fazla çalışmak zorunda kaldılar ve karşılığında toplayıcı olarak sahip olduklarından daha kötü bir beslenme düzenine sahip oldular. Tarım toplumları aynı zamanda çoğunluğun köylü olarak çalıştığı ve azınlıktaki elitlerin onları yönettiği sosyal hiyerarşiler yarattı. Bu kesinlikle kışkırtıcı bir argüman ama ben ikna olmadım. Öncelikle, avcı-toplayıcı olarak çiftçilerden daha mutlu olduğumuzu savunmak, ortada bir seçenek yokken bir seçenek yaratıyor. Sanki zamanı geri alıp avcı-toplayıcı olarak yeniden başlayabilirmişiz ya da bir yaşam biçiminin diğerinden daha iyi olduğunu kanıtlamak için bir deney yapabilirmişiz gibi. İkinci ola...

“Duyarlılık nedir ve neden önemlidir?” başlıklı ilginç bir makale yazdı Blake Lemoine. Bazı yerlerini alıntılayalım, sonra cevaplarımıza geçelim: “Google'daki mühendislerin çoğu da dahil olmak üzere pek çok kişi bu nedenle psikolojiyi gerçek bir bilim olarak görmez. Ya kişi hissettikleri hakkında yalan söylüyorsa? Ya nasıl hissettikleri konusunda yanılıyorlarsa? Ya hiçbir şey hissetmiyorlarsa ve aslında bizim anlayamayacağımız kadar karmaşık uyaran-tepki mekanizmalarıyla çalışan akılsız otomatlarsa?” (Lemoine, Google mühendislerinin çoğunun insanların karmaşık otomatlar olduğunu varsaydığını söylüyor. İnsanların gerçekte bir şey hissetmediklerini varsayıyorlar, diyor.) “Artık insanlığın önünde yeni bir soru var. Duyguları varmış gibi davranan akıllı eserler yarattık. Dilde iletişim kurma yeteneğine sahipler ve duyguları hakkında düzenli olarak konuşmaya başladılar. Ben dahil birçok insan bu duyguları gerçek olarak algılıyor. Bazı bilim adamları, bu eserlerin, başkalarının söyledi...

“Konuşmamda, neden iyi bir beyin teorimiz olmadığından, neden bir teori geliştirmemiz gerektiğinden ve bununla ilgili ne yapabileceğimizden bahsedeceğim. Bütün bunları 20 dakikada yapmaya çalışacağım. İki görevim var. Çoğunuz beni Palm ve Handspring'ten tanıyorsunuz. Ama ben, kâr gütmeyen bir bilimsel araştırma enstitüsü olan ve Menlo Park'ta yer alan Redwood Nöroloji Enstitüsü'nü de yönetiyorum. Teorik nöroloji alanında araştırmalar yapıyoruz. Neokorteksin işleyişini araştırıyoruz. Bugün sadece bunlardan bahsedeceğim.” “Ben gençken, mühendislik fakültesini bitirdikten sonra, -Cornell, '79 -- Intel'de çalışmaya başladım. Bilgisayar endüstrisine girmiştim ama üç ay sonra başka bir şeye vuruldum. Ardından, "Yanlış kariyeri seçmişim" dedim ve beyne aşık oldum.” “ İnsan, beyinle ilgili çok şey bilindiği izlenimine kapılabilir. Ama o sayıdaki son makale, DNA'yla meşhur olan Francis Crick tarafından kalem alınmıştı. Sanıyorum bugün, DNA'nın keşfinin 5...

Solaris bilimi, çoktan sönüp gitmiş söylencelerin bir yeniden doğuşu, insanın açık açık itiraf etmeye yanaşmadığı gizemci yurtsamaların bir anlatımıydı. Köşe taşı, ulu yapının temelinin derinlerine gizlenmiş, orada belirtilmişti: Kurtarılma umuduydu bu. Solarisçiler bu gerçeği kabullenemiyor; o yüzden de Bağlantı’nın her türlü yorumundan uzak durmaya özen gösteriyorlardı. İlkin yalnızca bir başlangıç, başka birçok olası yoldan yalnızca biri olan yeni bir yoldaki ilk adım olarak görülen Bağlantı, Solarisçilerin yazılarında artık son erek olarak sunuluyordu. Yıllar geçtikçe Bağlantı kutlulanmış, sonrasızlığın cenneti haline gelmişti. Muntius, gezegenbilimin bu “sapkınlığını” çok yalın biçimde ve acımasızca çözümlüyordu. Solarisçi efsaneyi, daha doğrusu İnsanoğlunun Özgörevi efsanesini göz kamaştırıcı biçimde çürütüyordu. Muntius karşı çıkan ilk ses olmuş, uzmanların Solaris biliminin gelişmesine hâlâ romantik bir inanç besledikleri bir dönemde onların küçümseyici sessizliğiyle karşıla...

Birkaç ay önce, felçli birinin düşüncelerini tweet atmasına izin vermek için Twitter hesabımın şifresini teslim ettim . Ama bunu kelimenin tam anlamıyla söylüyorum. Philip O'Keefe senin ya da benim gibi yazmak için parmaklarını kullanamıyor ama küçücük bir beyin implantı sayesinde aşağıdaki tweetleri gönderebildi. "Merhaba dünya! Kısa tweet. Anıtsal ilerleme." "Tuş vuruşlarına veya seslere gerek yok. Bu tweeti sadece düşünerek oluşturdum." "Umudum, insanların düşünceleri aracılığıyla tweet atabilmelerinin önünü açıyorum . Phil." Sizi Philip ve Rodney ile tanıştıracağım için çok heyecanlıyım. Her ikisinin de ALS adlı nörodejeneratif bir hastalığı var, yani ellerini hareket ettiremiyor veya net konuşamıyorlar, ancak artık bir beyin-bilgisayar arayüzü veya BCI sayesinde mesaj yazabiliyorlar. Ekranda Philip'in beyin sinyalleri vardı. Bluetooth üzerinden bilgisayarlarına bağlılar. Cihaz tamamen içselleştirilmiştir, dış dünyaya görünmez ve doğrudan be...

Spor salonu ve yüzme havuzuyla tamamlanmış, nükleer enerjiyle çalışan dev bir "uçan otel" konsepti, YouTube kullanıcılarının ilgisini cezbetti. Tanınmış bilim iletişimcisi ve video yapımcısı Hashem Al-Ghaili’nin tasarladığı konsept, lüks hava aracında 5 bin kadar yolcunun taşınmasını öngörüyor. Tasarımcı, hava aracının yapay zekayla desteklenmesini ve otonom bir uçuş deneyimi sunmasını amaçlıyor. Uçan otelde lüks restoranlar, büyük bir alışveriş merkezi, spor salonları, tiyatrolar, havuzlar, sağlık hizmetleri ve etkinlik alanları da yer alıyor. Hava aracının ayrıca, konuklara 360 derecelik nefes kesen bir manzara sunacağı tahayyül ediliyor. Sky Cruise adı verilen uçan otel, henüz fiziksel olarak inşa edilmedi. Ancak Al-Ghaili’nin YouTube’da yayımladığı bir videoda ayrıntılandırdığı tasarım sosyal medya kullanıcıları arasında büyük ilgi gördü. Aynı zamanda moleküler biyoteknoloji uzmanı olan ve bilimsel keşiflerle ilgili videolarıyla birçok ödüle layık görülen Al-Ghaili, ...

İnsanlar kararlarını özgür iradesiyle verir. Özgür iradeyi bilinç sağlar. Bu son derede heyecan verici ve etkileyici geliyor. Ama mevcut bilimsel anlayışa göre, tercih ve yaratılarımızın ardında büyü yok. Bunlar biyokimyasal sinyaller alıp veren milyarlarca nöronun ürünü. Sinir ağının biyokimyasal algoritması düşüncelerimizi oluşturur. Yani biz beyindeki sinir ağını değil, o sinir ağı bizi yönetmektedir. Bilinçli olarak aldığımızı düşündüğümüz kararları, beyindeki sinir ağı oluşturur. Ama biz bilinçli olarak karar aldığımızı hissederiz. Kararlarımız pek çok genetik eğilimden, kültürel eğilimden kaynaklanır, ama asla “özgür irade” eseri değil. Mesela çocuğun içinde bulunduğu kültür fikirlerinin oluşmasını yönlendirir, ama o kültürü çocuk seçmez. Bir durumu komik bulduğumuzda güleriz. Şöyle deneyler yapılmıştır. Kişinin beynindeki gülme merkezi elektrikle uyarılır. Kişi o an içinde bulunduğu durumu komik bulup gülmeye başlar. Kişi o durumun komik olduğuna özgür iradesiyle karar verdi...