Okan Notlar

Et faydalı bir yiyecektir. Üstelik insan beyninin gelişmesine katkısı olmuştur. Ancak durup düşününce can sıkıcı olabilmektedir. Hayvanlar kesilmektedir. Acı çekmektedirler. Sefalet çekmektedirler. Ama vahşi yaşamda da hayvanlar, diğer hayvanları avlarlar. Onlara acımazlar. Canlarını yakar, öldürürler. İnsanın etten vaz geçmesi haksızlık olurdu. Laboratuvarda hücreler çoğaltılmaktadır. Et yetiştirmek başarılmıştı. Bu etler, doğal etlerle benzer protein kaynağına sahipler. Şimdilik deney aşamasında. Ama gelecekte, hayvan beslemekten daha verimli olması beklenmektedir. Yani endüstriyel olarak üretilen et, hayvan büyütmekten daha ucuza mal olabilecek. İşte o zaman insanlara yeni bir seçenek sunulmuş olur. Hayvan eti ve yetiştirilmiş et seçeneği. Gerçi insanların hemen alışması beklenemez. Tadını beğenmeyebilirler filan. Bazı insanlar “organik et yemek istediklerini” söyleyerek, bu yapay etlere tepki göstermeyi sürdüreceklerdir. Sosis, sucuk, salam gibi işlenmiş etleri sorun etmeden yiyen ...

“Yapay zekâ bilhassa başka insanlar hakkında sezgi gerektiren işlerde daha iyi bir performans sergileyebilir. Yayaların dolaştığı bir sokakta araba sürmek, yabancılara borç para vermek ve iş anlaşması pazarlığı yapmak gibi çoğu iş dalı başka insanların his ve arzularını doğru değerlendirme yetisi gerektirir. Şu çocuk yola mı atlayacak? Karşımdaki takım elbiseli adam paramı alıp tüyecek mi? Bu avukat tehditlerinde ciddi mi yoksa blöf mü yapıyor? Bu tarz duygu ve arzulara maddi olmayan bir ruhun yol açtığını düşündüğünüz vakit, bilgisayarların asla ve asla insan şoförlerin, bankacıların ve avukatların yerini alamayacağı gün gibi aşikâr. Bir bilgisayar, kutsal yaratının ürünü insan ruhunu nasıl anlayabilir? Fakat bu duygu ve arzular esasında biyokimyasal algoritmalardan ibaretse bilgisayarların bu algoritmaları deşifre edememesi ve bunu herhangi bir Homo sapiens’ten daha iyi yapamaması için hiçbir sebep yok. Yayanın niyetini öngören bir şoför, muhtemel kredi talebinin güvenilirliğini de...

İnsanlar hayatlarını kaybettiklerinde ya gömülürler ya yakılırlar. Aslında bir süredir bir seçenek daha var. Fıravunların ve Antik Mısırlıların bir dileği vardı. Gelecekte vücutlarına geri döneceklerdi. Bu nedenle, öldüklerinde vücutları bozulmasın diye mumyalanıyordu. Onların bu dileği hiç gerçekleşmeyecek. Ama vücudu bozulmadan bekletmek için artık çok daha işe yarar bir teknoloji var. Bazı insanlar hayatını kaybettikten sonra dondurulmayı vasiyet ediyorlar. Dondurulan vücut artık bozulmadan bekleyebilir. Yalnız vakit kaybedilmeden birkaç dakika içinde dondurulması gerekir. Çünkü kişinin hafızasını, kimliğini oluşturan beynindeki sinir bağlantıları, kalp durduktan birkaç dakika sonra bozulmaya başlayacaktır. Peki kalbi durmuş insanı dondurmanın ne anlamı var! O insana günümüz teknolojisiyle yardımcı olunamayabilir. Ama gelecekte, hayatını kaybetmesine neden olan soruna çözüm olabilecek bir teknoloji geliştirilebilir. Kişi çözülür ve tedavi edilir. Hayata kaldığı yerden devam eder. Üs...

Hücrelerimiz sınırlı sayıda bölünür. Sonra ölür. Yaşlanmanın en belirgin nedeni budur. Oysa kanser hücreleri sonsuza kadar bölünebilir. Arada fark nedir! Neden kanser hücreleri bölünmeyi sürdürebiliyor, vücut hücreleri yapamıyor. Kromozomların uçlarında telomerler vardır. Hücre bölündükçe bu telomerler kısalır. Telomeri bittikten sonra o hücre artık bölünemez ve ölür. Kanser hücrelerinde bu telomerleri onaran enzimler üretiliyor. Telomeraz enzimi sayesinde Telomerleri kısalmıyor. Hücre bölünmeyi sürdürüyor. Aslında bizim germ hücrelerimiz de sonsuza kadar bölünebilir. Ama vücut öldüğü için, onlar da ölüyor. İnsanların yaşam koşulları günümüze kadar iyileşti. Böylece ömürleri arttı. Muhtemelen bir kaç on yıl içinde yaşam süresi 140-150'ye çıkarılacak. Daha da arttırılacak. Ve sonra insan ölümsüz olacak. Bunu genetik mühendisliğiyle yapacağız. Elbette bu tanrısal bir ölümsüzlük değil. Örneğin ağır yaralanan bir insan ölebilir. Ama normal koşullarda ölümsüzlüğünü korur. DNA'ya te...

Yatırımcı Lawrence, New England Tel ve Kablo Şirketi'nin hisselerinin yükseldiğini görür. Ama bunun uzun sürmeyeceğini bilmektedir. Bu yüzden şirket varlıklarının hâlâ para ediyorken satılmasını istemektedir. Ama kendisinin de hissedarı olduğu şirketin yönetim kurulu bunu istemez. Uzun süre görüşürler. Ama Anlaşamazlar. Hissedarlar toplantısı başlamıştır. Önce Yönetim Kurulu Başkanı konuşur. Andrew Jorgenson: ...Ha, şöyle deseydi: İşinizi sizden daha iyi yönetmeyi biliyorum. İşte bu konuşmaya değer bir şey olurdu. Ama böyle söylemiyor. Söylediği şu: Sizi öldüreceğim! Çünkü zaman akışı içinde tam bu an, sizin ölünüz dirinizden daha değerli durumda! Evet, bu doğru olabilir. Ama başka doğrular da var. Bir gün gelecek bu sektör ayağa kalkacak... Ardından söz sırası Lawrence'a gelir. Lawrence Garfield: Amen. Ve amen. Ve amen! Beni bağışlayın, yerel geleneklerinizi çok iyi bilmiyorum. Benim geldiğim yerde bir duanın arkasından hep böyle denir. Çünkü az önce duyduğunuz buydu. Bir du...

Yapay zekâ temelli sorunların kaynağını “öğrenim aşaması sırasında yapılan hatalar” ve “performans aşaması sırasında yapılan hatalar” olarak iki kategoriye ayırabiliriz. Bu tip sistemlerin, tasarımcıların istediği şeyleri değil, farklı ama bağlantılı bir fonksiyonu öğrenme ihtimali düşük de olsa her zaman vardır. Bu konuda çok bilinen bir örneğin başrolünde, ABD Silahlı Kuvvetlerinin kullandığı bilgisayarlı görüş sistemi yer almıştır. Sistem, kamuflajlı düşman tanklarını otomatik görecek şekilde eğitilmişse de tankları değil, onların gerisindeki görüntüleri ayırt etmeyi öğrenmişti. Dikkatsizce tasarlanmış fonksiyonlar yüzünden yapay zekânın başka tuhaflıklar sergilediği de görülmüştü. Örneğin bir oyunu tam kaybetmek üzereyken durdurması veya topa sahip olma üstünlüğünü sağlamak için olur olmaz her an topa dokunması gibi durumlar yaşanmıştı. Yaşanabilecek sorunları daha iyi anlamak ve önlemek veya en azından ciddiyet kazanmadan gidermek için yakın geçmişte yaşanan yapay zekâ sorunları...

Johns Hopkins Üniversitesi Whiting Mühendislik Fakültesinde çalışan yardımcı makine mühendisliği profesörü ve makalenin kıdemli yazarı Axel Krieger şöyle aktarıyor: “Bulgularımız, ameliyattaki en karmaşık ve hassas işlerden birini; bir bağırsağın iki ucunu yeniden birbirine bağlamayı otomatik hale getirebileceğimizi gösteriyor. İşlemi dört hayvan üzerinde gerçekleştiren STAR, aynı işlemi gerçekleştiren insanlara kıyasla çok daha iyi sonuçlar elde etti.” Araştırmacıların geliştirdiği yeni robot, yüksek seviyede tekrarlı hareket ve kesinlik gerektiren bir işlem olan bağırsak anastomozunda (uç birleştirme) üstün başarı göstermiş. Bir bağırsağın iki ucunun birbirine bağlanması, bağırsak ameliyatlarının belki de en zorlu adımı. Bu işlem esnasında cerrahın yüksek hassasiyet ve kararlılıkla dikiş atması gerekiyor. En ufak bir el titremesi veya yanlış atılan dikiş, hasta için feci sonuçlar doğurabilecek bir sızıntıyla sonuçlanabilir. Krieger’in aktardığına göre yumuşak doku ameliyatı, öngörü...