Okan Özçelik

Liu Qun, Huawei’nin Konuşma ve Dil Bilimi Çalışmaları Başmühendisi, insanlığın zekâ dönemine girdiğine, insan-bilgisayar etkileşimindeki konuşma ve dildeki talepten dolayı akıllı cihazların ve veri hacminin emsalsiz bir şekilde büyümekte olduğuna inanıyor. Doğal Dil İşleme (NLP) yapay zekâ ve bilgisayar biliminde insan makine etkileşiminin etkili bir şekilde sürdürülebilmesi için anahtar bir alan. Gartner’in 2018 Dünya Yapay Zekâ Endüstrisi Gelişimi çalışmasına göre global Doğal Dil İşleme piyasası 2021’de 16 milyar $ olacak. NLP, uygulamalı bir bilim ve doğrudan dil mekanizmasıyla ilgilenmekten ziyade makinelerin insan dilinin yeteneklerini simüle etmesiyle ilgileniyor. Doğal dili anlamak dış dünyayı kapsamlı bir şekilde anlamayı, aynı zamanda bunu uygulamayı ve manipüle etmeyi gerektiriyor. NLP yapay zekânın en önemli konularından birisi. Liu, yapay zekâ ve makine öğrenmesi teknolojilerinin görüntü işleme alanında büyük ilerlemeler kaydettiklerini ancak Doğal Dil İşleme alanında...

Ön Açıklama: Google'ın Huawei'ye güncelleme vermemesi Huawei'ye haksızlık olabilir. Tamam, Huawei'nın Amerikan şirketleriyle iş yapmasının yasaklanması serbest piyasaya uygun görünmüyor. Ama serbest piyasa, Çin'de hiçbir zaman düzgün olmadıki. Huawei'nin Çin pazarındaki ürünlerinde Google uygulamalarını kullanması hep yasaktı. Ee bu da, Google'a haksızlık değil mi! :-) Bir sürü insan, CIA'in, Google'dan, WhatsApp'tan casusluk yapabileceğine inanıyor. Google'ın aramaları kaydetmesi bu inancı kuvvetlendiriyor. O halde, ABD hükumetinin “Çin'in Huawei teknolojisini casusluk için kullanabileceği” inancı neden daha garip olsun. :-) Çin hükumeti Huawei'den böyle bir şey isteyecek olursa, Huawei buna direnebilir mi! Ama ABD hükumetinin korkusu gerçekten buysa, Xoami, Lenovo gibi diğer Çin şirketleriyle de iş yapılmasını yasaklamalıdır. Çünkü aynı olasılık onlar için de geçerlidir. :-) Aksi halde bu, ticaret savaşı olarak görülecektir,...

Fen, Matematik. Galler Üniversitesinde, orijinal kuramlar oluşturma yeteneğine sahip yapay zekâ tabanlı bir sistem, otomatik olarak deney yürütebilen robotik bir sistem ve elde edilen sonuçları değerlendirmek için akıl yürütme yeteneğine sahip bir makinenin birleşmesinden oluşan “bilim robotu” geliştirildi. Araştırmacılar bu çalışmalarını mayada bir gen ekspresyonu modeliyle sundular. Sistem, “gözlemlerini açıklamak için otomatik olarak varsayımlar üretir, bu varsayımları sınamak için deneyler oluşturur, bir laboratuvar robotu kullanarak deneyleri yürütür, veriyle tutarsız varsayımları yanlışlamak için sonuçları yorumlar, sonra da bu döngüyü yineler.” Sistem, kendi deneyimlerinden öğrenip, kendi performansını geliştirme yeteneğine sahiptir. Bilim robotlarının tasarımını yaptığı deneyler, bilim insanlarının tasarladıkları deneylerden üç kez daha ucuzdu. Bu makinenin bir grup bilim insanıyla kıyaslanmasıyla uygulanan testin sonucunda, makinenin yaptığı buluşların insanlarınkine benzer ol...

Bilgisayarlı dil çevirisi yavaş yavaş gelişiyor. Bu, bir Turing Testi görevi olduğundan -yani, insan düzeyinde performans için tam insan düzeyinde anlama gerektirdiğinden- insanın performansıyla yarışabilecek en son uygulama alanlarından olacaktır. Güney California Üniversitesinden Franz Joseph Och, birkaç saat ya da gün içinde herhangi iki dil arasında yeni bir dil çeviri sistemi oluşturabilen bir yöntem geliştirdi. Och'un tek gereksinimi bir “Rosetta Taşı,” yani, bir dildeki bir metin ile o metnin bir başka dildeki çevirisi; ama çevirisi yapılan bu metinde milyonlarca sözcüğe gereksinim var. Sistem, bir kendiliğinden düzenlenme yöntemi kullanarak, metnin bir dilden diğerine nasıl çevrilmiş olduğunun kendine göre istatistik modellerini çıkarıp, bu modelleri her iki yöne doğru geliştiriyor. Bu, dilbilimcilerin dilbilim kurallarını, ekinde bu kuralların her birinin istisnalarından oluşan listelerle birlikte titizlikle kodladıkları diğer çeviri sistemleriyle ters düşmektedir. Och...

Bruce Friedrich 30 yıldır vejetaryen olsa da tekrardan et yemeye başladı. Ama yediği et için hayvan öldürülmedi. Midesine indirdiği, Microsoft'un kurucusu ve CEO'su Bill Gates'in "gıdanın geleceği" olarak adlandırdığı, laboratuvarda hayvan hücrelerinden yapılan bir etti. Friedrich katıldığı TED konferansında laboratuvarlarda üretilen etlerin artan insan nüfusunu beslerken aynı zamanda doğaya dair sorunları nasıl çözebileceğini anlattı. Kanada'nın Vancouver kentinde düzenlenen konferansa katılan bir diğer şirket olan Beyond Meat (Etin Ötesi) de katılımcılara bitkiden üretilen et benzeri ürünlerini tattırdı. Beyond Meat ve merkezi ABD'nin Silikon Vadisi'nde bulunan Impossible Foods şirketleri halihazırda ürünlerini piyasaya sürdü. Onlarca başka şirket de hayvan hücrelerinden et üretimi üzerine çalışıyor. Bruce Friedrich, halkın laboratuvarda üretilen etle 2020'de tanışacağını fakat başlangıçta fiyatların 50 dolar (yaklaşık 294 T...

Daha da heyecan verici olan ise, insanın organ ve dokularının ameliyata gerek olmadan, “gençleriyle” değiştirilebilmesi olasılığıdır. Klonlanmış, telomer açısından geliştirilmiş, DNA'ları düzeltilmiş hücrelerin bir organa yerleştirilmesiyle, bu hücreler eski hücrelerle birleşebilecektir. Böyle bir sağaltımın belli bir dönemde üst üste yinelenmesiyle, söz konusu organ genç hücrelerin etkisine girecektir. Normal olarak hücrelerimiz zaten düzenli olarak yenilenmektedir. Bu yenilenme, kısaltılmış telomerli hatalı hücreler yerine neden dinç, gençleştirilmiş hücrelerle olamaz mı? Dünyada Açlığın Çözümü: Klonlama teknolojileri dünyadaki açlığa bile olası bir çözüm getirmektedir. Hayvan kullanmadan, hayvanın kas dokusu klonlanarak et ve diğer protein kaynaklarının fabrikada üretilmesi. Bu, çok düşük maliyet, doğal ette bulunan böcek zehri ve hormonlardan arınma, çevreye etkilerin (fabrika çiftçiliğine kıyasla) büyük ölçüde azaltılması, geliştirilmiş besin profili ve hayvanlara acı çekti...

Evet ama, yine de ben hiç algılamadan zihnime sızmış, belleğimi incelemiş, en incinir, en duyarlı noktamı bulup çıkarmıştı. Bu yadsınamazdı. Ne kimseden ne ışınımdan yardım görmüş, İstasyon'un zırhlı kabuğunu delip beni bulmuş, avını avlamıştı... “Kris?” Rheya fısıldıyordu. Görmeyen gözlerle pencerenin yanında dikilirken karanlığın çöktüğünü algılamamıştım. Yitik güneşin aydınlığında ipince, yüksek bir bulut tavanı donuk bakır renginde parlıyor, yıldızları bulandırıyordu. Deneyden sonra Rheya yok olursa, onun yok olmasını istediğim anlamına gelecekti bu - onu ben öldürmüş olacaktım. Yo, Sartorius'a gitmeyecektim. Onlara yardım etmeye zorlayamazIardı beni. Ama doğruyu da söyleyemezdim, renk vermemek, yalan söylemek zorundaydım. Ve böyle gidecekti bu... Çünkü kafamın içinde hiç bilmedigim düşünceler, farkında olmadığım niyetler, acımasız özlemler olabilirdi, çünkü farkında olmaksızın bir katildim ben. İnsanoğlu başka dünyalar, başka uygarlıklar bulmak için yola düşmüştü a...