Okan Notlar

Stephen Hawking yaşamın bilgisayarda simüle edilebileceğini anlatıyor. Basit birkaç kuralla başlayan sistem zamanla yaşam belirtileri gösterebilen karmaşık yapıya ulaşabilir. Conway'in Hayat Oyunu'ndan bahsediyor. Yazılım çalıştırıldıktan nice zaman sonra bilinci bile oluşturabileceğini anlatıyor. Bu yazılım kişisel bilgisayarların yeni çıktığı dönemde yazılmış. 1970'li yıllar. Epey geçmişte kalmış gibi. O zamanın teknik imkanlarına göre hayal edilmiş. Çok az bellek ve işlemci kapasitesi vardı. Yazılım teknikleri kısıtlıydı. Günümüzde canlıyı daha becerikli temsil edebilecek yazılımlar geliştirilebilir. Biyomorf denen yazılımlar da geliştirildi. Canlının ekrandaki görüntüsü üzerinde etkili olan 5-10 gen değeri tanımlanabiliyor. Örneğin A geninin değeri canlı grafiğinin genişliğini temsil edebilir. B geni ise içerideki bir açının ne olacağını temsil edebilir. Bilgisayar bu genlerdeki değerlere göre ekrana canlı grafiğini çiziyor. Bu canlı temsili, kopyalarını üretiyor...

Yeterince gelişmiş bir teknoloji, büyüden ayırt edilemez. Arthur C. Clarke

Beynin bilgisayara haritalanmaya çalışıldığından önceki yazımda bahsetmiştim. Böylece bilinç bilgisayarda simüle edilebilecek. Amaç bilgisayardaki beyin üzerinde deneyler yapmak. Beyni daha iyi anlamak. Bilgisayarda bilinç oluştuğunda beklenmedik hukuksal durumlarla da karşılaşılabilir. Sonuçta bizi en çok insan yapan bedenimiz değil zihnimizdir. Bilgisayardaki zihin insan kadar zeki, belki daha zeki olduğunu kanıtlayabilir. :-) Bu yüzden onu da insan saymak gerekebilir. Böylece proje de yatabilir. Çünkü insan üzerinde deney yapılamıyor. Yargı bilgisayardaki zihin üzerinde de deney yapılamayacağına hükmedebilir. Bu bilince insan hakları tanınması üzerinde fırtınalar kopabilir. Tabii bilgisayardaki zihin gönüllü kobay olduğunu açıklarsa işler kolaylaşabilir. :-) Bilgisayardaki zihin aktif hale getirilmeden önce ne düşüneceği aşılanabilir mi! Beyne gönüllü kobay olacağı düşüncesi benimsetilebilir mi. Sinir ağları, bu düşünceyi kabullenmek üzere yeniden şekillendirilebilir mi. Ama bir...

Doktor ve mühendis Todd Kuiken, insan sinir sistemine bağlanabilen kol protezleri imal ediyor, böylelikle hareket, kontrol ve hatta hisleri geri kazandırabiliyor. Hastası Amanda Kitts, sahnede bu yeni nesil robot kolunu tanıtıyor. - Bu sinir sinyallerini yükseltmek için biyolojik bir yükseltici kullanıyoruz -- kasları. Kaslar sinir sinyallerini yaklaşık bin kata kadar yükselteceklerdir, böylece bu sinyalleri aynen biraz önce gördüğünüz gibi deri üzerinden kaydedebileceğiz. Bu yaklaşımımız "hedefli yeniden sinirle donatma" (targeted reinnervation) olarak isimlendiriliyor. Kolunun tamamını kaybetmiş birisini düşünün, hala kolunuza giden 4 büyük sinir bulunmaktadır. Sinirleri alıp göğüs kaslarının içerisinde gelişmelerini sağlıyoruz. Şimdi ellerinizi kapamayı düşünüyorsunuz ve göğüsünüzün üzerindeki bir kesimdeki kaslar kasılıyor. Dirseğinizi açmayı düşünüyorsunuz başka bir kesimdeki kaslar kasılıyor. Ve elektrotlar yahut anten yardımıyla bu kasılmayı algılayıp kola hareket et...

Yapay sinir ağları el yazısını tanımaya bile başlamışlardı. Bunları geleneksel yazılımlarla yapmak çok zordur. O harfleri tanıyabilmek için kağıttaki çizgileri geldiği bağlamda düşünmek gerekir. Bu da yoğun bir bilgi birikimi gerektirir. Yazılımlar şimdilik bağlamsal çıkarsama yapamaz. İnternette kayıt ve giriş formlarında filan elyazısı benzeri güvenlik kodu vardır. Yazılımlarla yapılacak otomatik girişleri engellemek içindir. Böylece sadece gerçek kişilerin giriş yapmasını sağlamış olurlar. Çünkü yazılımlar oradaki harfleri tanıyamaz ve giriş yapamaz. Ama yapay sinir ağı esnek çalışır. Bilgileri insan sinirlerine benzer şekilde kaydeder, deneyimler. Dolayısıyla harfleri geldiği bağlamdan çıkarsar. Evet, bu sinir ağı bir yazılıma bağlandığında bu formlara otomatik giriş yapabilir. Galiba güvenlik kodları için yeni önlemler almanın zamanı yaklaşıyor. :-) Beyin üzerine başka bir çalışma da şudur: Fare beyninin sinirleri bir uçak simülatörüne bağlanmıştı. Sinirler uçak kullanmay...

MIT araştırmacısı Skylar Tibbits kendiliğinden kurulma konusu üzerine çalışmalar yapıyor -- Bu fikir, birşeyleri yapmak (sandalye yapmak veya gökdelen dikmek gibi) yerine, bir DNA sarmalının kendini sardığı gibi, kendi kendini kurabilen şeyler oluşturmak temeline dayalıdır. Bu daha tam olarak gelişmemiş ancak oldukça önemli bir kavramdır. Burada Tibbits, henüz laboratuvar çalışmaları aşamasında olan fakat kendiliğinden kurulma kavramının geleceği hakkında bize ipuçları veren üç projeden bahsediyor. - üretim sektörünün geleceğinden bahsetmek istiyorum. Ben, pek yakında binalar ve makinelerin kendiliğinden kurulup kopyalanacaklarına ve kendi kendilerini onaracaklarına inanıyorum. - Bu da bir anlamda bir tür kendini çoğaltma yöntemine sahip olduğumuzu gösteriyor. Ben bunu kendi kendine çoğalma diye adlandırıyorum çünkü yapı, ilki ile tamamen aynı özellikleri barındırıyor. - Şahsen, bunun bize gelecekte fiziki yapıların, binaların ve makinelerin kendi kendine kurulumları, çoğa...

Hayat Oyunu Hayat Oyunu üzerine bir  araştırma yazısı Bu yazılarda anlatılan Hayat Oyunu programı kolayca programlanabilmektedir. Çünkü oyunu etkileyen sadece birkaç yasa vardır. Ve kolayca yazılımsal olarak ifade edilebilir. Başlangıçta verilen birkaç basit yasa zaman içinde oldukça şaşırtıcı desenler oluşmasına neden oluyor. Çeşitli organizasyonlar oluşuyor. Planörler görünüyor. Yaşamsılar gelişiyor. Hayat Oyunu programı çalıştırılmayı sürdürüldüğünde ne kadar ileri gidebilir. Yaşamsılar ne kadar kompleksleşebilir. Elbette soyut matematiksel dünyalarında! Daha somut bir örneği düşünelim. Evrenimiz fizikseldir. Ama O da matematiksel yasalara göre çalışır. Birkaç basit yasa zaman geçtikçe kendini kopyalayan yapıların oluşmasına neden olabilir. Onlar da yaşamı oluşturabilir. Ama her birkaç yasanın gerçekten yaşam oluşturabileceği anlamına gelir mi. Eğer öyle olsaydı yaşamın uzayda çok yaygın olması gerekirdi. Sonuçta her gezegende en az birkaç yasa mutlaka vardır. Ama şimd...